ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುತಗಳು (Local Winds)

 

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುತಗಳು (Local Winds)  

ಸ್ಥಳೀಯ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ವಾಯುಭಾರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುತಗಳು (Local Winds) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ (UPSC, KPSC, ಇತ್ಯಾದಿ) ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವದ (ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ತಂಪು) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾರುತದ ಹೆಸರು	ಸ್ವಭಾವ (ಬಿಸಿ / ತಂಪು)	ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶ	ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು / ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳು
ಚಿನೂಕ್ (Chinook)	ಬಿಸಿ & ಒಣ	ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ (ರಾಕಿ ಪರ್ವತಗಳ ಪೂರ್ವ ಇಳಿಜಾರು)	• 'ಹಿಮ ಭಕ್ಷಕ' (Snow Eater) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  • ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಫೋನ್ (Foehn)	ಬಿಸಿ & ಒಣ	ಯುರೋಪ್ (ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಗಳು - ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್)	• ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಬೇಗ ಹಣ್ಣಾಗಲು ಸಹಕಾರಿ.
ಸಿರಾಕೋ (Sirocco)	ಬಿಸಿ, ಒಣ & ಧೂಳು ಮಿಶ್ರಿತ	ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿಯಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ / ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್	• ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ರಕ್ತದ ಮಳೆ (Blood Rain) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹರ್ಮಟನ್ (Harmattan)	ಬಿಸಿ & ಅತಿ ಒಣ	ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ (ಗಿನಿಯಾ ತೀರ)	• ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿಂಡ್ (Doctor Wind) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಲೂ (Loo)	ಅತಿ ಬಿಸಿ & ಒಣ	ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ	• ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ (ಮೇ-ಜೂನ್) ಬೀಸುವ ಸುಡುಗಾಳಿ; ಸನ್‌ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (ಶಾಖಾಘಾತ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಖಮ್ಸಿನ್ (Khamsin)	ಬಿಸಿ & ಧೂಳು ಮಿಶ್ರಿತ	ಈಜಿಪ್ಟ್	• ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 50 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೀಸುವ ಧೂಳಿನ ಮಾರುತ.
ಬ್ರಿಕ್‌ಫೀಲ್ಡರ್ (Brickfielder)	ಬಿಸಿ & ಒಣ	ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ	• ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಮರುಭೂಮಿಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ.
ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್ (Mistral)	ಅತಿ ತಂಪು & ಒಣ	ಫ್ರಾನ್ಸ್ & ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ (ರೋನ್ ಕಣಿವೆ)	• ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ತೀವ್ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ.
ಬೋರಾ (Bora)	ಅತಿ ತಂಪು & ಶುಷ್ಕ	ಅಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ತೀರ (ಇಟಲಿ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ)	• ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತ ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತಹ ಮಾರುತ.
ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್ (Blizzard)	ಅತಿ ತಂಪು & ಹಿಮಪಾತ	ಕೆನಡಾ, ಯು.ಎಸ್.ಎ, ಸೈಬೀರಿಯಾ	• ಶೂನ್ಯ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು (Zero visibility) ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಿಮಬಿರುಗಾಳಿ.
ಪಾಂಪೆರೊ (Pampero)	ತಂಪು & ಒಣ	ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆ (ಪಂಪಾಸ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು)	• ಆಂಡಿಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಚಳಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
ನಾರ್ಟೆ (Norte)	ತಂಪು	ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ & ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ	• ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಫ್ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರಗಳು (Quick Revision Points):

• ಹಿಮ ಭಕ್ಷಕ (Snow Eater): ಚಿನೂಕ್ (Chinook)
• ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿಂಡ್ (Doctor Wind): ಹರ್ಮಟನ್ (Harmattan)
• ರಕ್ತ ಮಳೆ (Blood Rain): ಸಿರಾಕೋ (Sirocco)
• ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗಳು: ಸಿರಾಕೋ ಮಾರುತವನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಮ್ಸಿನ್, ಲಿಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಲಿ, ಟುನೀಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.