ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
UPSC/KPSC (IAS/KAS) ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡದಿರುವ (Non-Signatory) ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ:
ಅ) ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ರಹಿತ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (Nuclear & Arms Treaties):
ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ರಹಿತ ಪ್ರಸರಣ ಒಪ್ಪಂದ - NPT (Non-Proliferation Treaty, 1968):
ಏನಿದು?: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ತರಲಾದ ಒಪ್ಪಂದ.
ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ (Discriminatory) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನಿಲುವು. 1967 ರ ಮೊದಲು ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ 5 ದೇಶಗಳಿಗೆ (US, Russia, UK, France, China - P5) ಮಾತ್ರ ಪರಮಾಣು ನಿಗ್ರಹ ದೇಶಗಳೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಉಳಿದ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುತ್ತದೆ.
ಸಮಗ್ರ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿಷೇಧ ಒಪ್ಪಂದ - CTBT (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty, 1996):
- ಏನಿದು?: ಸೈನಿಕ ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪರಮಾಣು ಸ್ಫೋಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.
ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಇದು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ 'ರೋಮ್ ಶಾಸನ' (Rome Statute of the International Criminal Court - ICC, 1998):
ಏನಿದು?: ಜನಾಂಗೀಯ ಹತ್ಯೆ (Genocide), ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ICC) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದ.
ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ICC ಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 'ಅಪರಾಧ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.
-
ಲ್ಯಾಂಡ್ಮೈನ್ ನಿಷೇಧ ಒಪ್ಪಂದ / ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ (Ottawa Convention / Anti-Personnel Mine Ban Convention, 1997):
ಏನಿದು?: ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸುವ 'ಲ್ಯಾಂಡ್ಮೈನ್ಗಳ' (Anti-personnel mines) ಬಳಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.
ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಲ್ಯಾಂಡ್ಮೈನ್ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿವೆ.
ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ (Convention on Cluster Munitions - CCM, 2008):
ಏನಿದು?: ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ 'ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಬಾಂಬ್ಗಳ' ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.
ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಗಡಿ ಭದ್ರತೆಯ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ಇದರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದೆ.
Refugee Convention, 1951 (ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಾವೇಶ):
ಏನಿದು?: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರ (Refugees) ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.
- ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತವು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ).