ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (KPSC, KEA, FDA/SDA, TET, PDO, ಪಿಯುಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ನೇಮಕಾತಿ) ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು, ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಕಾವ್ಯ/ಗದ್ಯ ಸಾಲುಗಳ ವಿವರ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
೧. ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ
-
ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ
- ಕೃತಿ: ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ / ಆದಿಪುರಾಣ
- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಮನುಷ್ಯ ಜಾತಿ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ" (ಮನುಕುಲವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸಂದೇಶ)
ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ನೆನೆಯದಿರಣ್ಣ ಭಾರತದೊಳಿಂ ಪೆರರಾರನುಮೊಂದೆ ರನ್ನ ಗದ್ಯಾನಮನಾಗೆ ಕೆಯ್ಕೊಳೆ..."
-
ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ರನ್ನ
- ಕೃತಿ: ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯಂ (ಗದಾಯುದ್ಧ)
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕುಲಮನೆ ಮುನ್ನಮುಗ್ಗಡಿಸದಿಂ ಕಲಿ ಕರ್ಣನೊಳಂ ಮಹಾಧನುರ್ವಲಯದೊಳಂ..." (ಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮುಖ್ಯವೆಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ)
-
ಜನ್ನ
- ಕೃತಿ: ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಅರಿದರಿದು ಮೂಢಮಾನಸ..." (ಹಿಂಸೆಯ ವ್ಯರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಹತ್ವ)
ಶ್ರೀವಿಜಯ (ನೃಪತುಂಗನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ)
- ಕೃತಿ: ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ (ಕನ್ನಡದ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥ)
- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕಾವೇರಿಯಿಂದಮಾ ಗೋದಾವರಿವರಮಿರ್ಪ ನಾಡದಾ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಭಾವಿಸಿದ ಜನಪದಂ..."
ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಪದನಱಿದು ನುಡಿಯಲುಂ ನುಡಿಸಿದುದನಱಿಯಲುಮಾರ್ಪರಾ ನಾಡವರ್ಗಳ್, ಚದುರರ್ ನಿಜಪದಗುಱಿತೊಡನೆ ವಲಂ ಕಾವ್ಯಪ್ರಯೋಗ ಪರಿಣತಮತಿಗಳ್." (ಕನ್ನಡಿಗರು ಕಾವ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೂ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸುವ ಜಾಣರು)
-
ಹರಿಹರ (ರಗಳೆಯ ಕವಿ)
- ಕೃತಿ: ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ / ಪುರಾತನರ ರಗಳೆಗಳು
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ನರನ ನಾರಿಯರ ಮೇಲೆ ರಚಿಸುವ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ... ಶಿವನೊಬ್ಬನೇ ಸತ್ಪಾತ್ರನು." (ಮರ್ತ್ಯ ಮಾನವರ ಸ್ತುತಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಶಿವ ಹಾಗೂ ಶರಣರ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಹಾಡಿದ ಮಹತ್ವ)
-
ರಾಘವಾಂಕ (ಉಭಯಕವಿ ಕಮಲರವಿ)
- ಕೃತಿ: ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ (ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ)
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಸತ್ಯವೇ ತಾಯಿ, ಸತ್ಯವೇ ತಂದೆ, ಸತ್ಯವೇ ಬಂಧು ಬಳಗ..." (ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ನಿರೂಪಣೆ)
-
ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ (ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚೂತವನ ಚೈತ್ರ)
- ಕೃತಿ: ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ (ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ)
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕಾವ್ಯಮಂ ಕೇಳ್ದು ರಸಭಾವದೊಳಮರ್ದು ಮೆಚ್ಚದವನೊಬ್ಬನೆ ಜಡಂ
- ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ (ಗದುಗಿನ ನಾರಾಯಣಪ್ಪ)
- ಕೃತಿ: ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ
- ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ತಿಣುಕಿದನು ಫಣಿರಾಜ ರವಿಕುಲವೆಣಿಸಿತೋ ರಥಚಕ್ರದೊತ್ತಿಗೆ..." (ಯುದ್ಧ ವರ್ಣನೆ)
- ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಹಲಗೆ ಬಳಪವ ಪಿಡಿಯದೊಂದಗ್ಗಳದ ಭಾರತ..."
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ; ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ.
-
ಸರ್ವಜ್ಞ (ತ್ರಿಪದಿಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)
- ಕೃತಿ: ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಗಳು
- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂಬುವನು ಗರ್ವದಿಂದಾದವನೆ? ಸರ್ವರೊಳು ಒಂದೊಂದು ನುಡಿಗಲಿತು ವಿದ್ಯೆಯ ಪರ್ವತವೆ ಆದ ಸರ್ವಜ್ಞ."
ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಮೂರ್ಖಂಗೆ ಬುದ್ಧಿಯನು ನೂರ್ಕಾಲ ಹೇಳಿದರು ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿದಂತೆ."
-
ದುರ್ಗಸಿಂಹ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೧)
- ಕೃತಿ: ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚತಂತ್ರ (ಚಂಪೂ ಶೈಲಿ)
- ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಹಿತಮಂ ಪೇೞ್ವುದು ನಯಮಂ ಕೃತಕಂ ಮಾಡದೆ ಪ್ರಪಂಚಬುದ್ಧಿಯೊಳೊಂದಿಂ..."
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ವಸುಭಾಗಭಟ್ಟನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಚತಂತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದ ಮೊದಲ ಕವಿ.
-
ನಯಸೇನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೨)
- ಕೃತಿ: ಧರ್ಮಾಮೃತ
- ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಸಕ್ಕದಮಂ ಪೇೞ್ವೊಡೆ ನೆಱೆಯೆ ಸಕ್ಕದಮಂ ಪೇೞ್ಗೆ, ಶುದ್ಧಗನ್ನಡದೊಳ್ ತಾಂ ಪೇೞ್ವೊಡೆ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಪೇೞ್ಗೆ; ತೆಕ್ಕಣೆ ಬೆರಸಲ್ಕೆ ಘೃತಮುಂ ತೈಲಮುಮಂ..."
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ತುಪ್ಪ-ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆಸಬಾರದು ಎಂದು ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಕವಿ.
-
ನೇಮಿಚಂದ್ರ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೯೦)
- ಕೃತಿ: ಲೀಲಾವತೀ ಪ್ರಬಂಧಂ / ಅರ್ಧನೇಮಿ ಪುರಾಣ
- ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಪೇೞ್ದೊಡೆ ಕಾವ್ಯಮಂ ಪೊಸತು ಮಾಡಿ ಕವೀಶ್ವರರೊಳ್..." / "ಬಲ್ಲವರಿಲ್ಲದ ಊರೊಳ್ ಬೆಲ್ಲದ ಗಾಣವನು ತಿರುಗಿಸಿದಂತೆ."
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಕನ್ನಡದ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಣಯ ಕಾವ್ಯವಾದ ‘ಲೀಲಾವತಿ’ಯ ಕರ್ತೃ.ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೫೭)
- ಕೃತಿ: ಭರತೇಶ ವೈಭವ (ಸಾಂಗತ್ಯ ಛಂದಸ್ಸು)
- ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಭೋಗದೊಳ್ ಮುಕ್ತಿಯನೆಯ್ದಿದ ಭರತೇಶನ ಚರಿತೆಯಂ ಪೇಳ್ವೆಂ..."
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಭೋಗ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಾಂಗತ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಮಹಾಕವಿ.
-
ಸಂಚಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೮೦)
- ಕೃತಿ: ಹಡಬಿನ ಪದ / ಹದಿಬದೆಯ ಧರ್ಮ (ಸಾಂಗತ್ಯ)
- ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಹೆಣ್ಣು ಹೆಣ್ಣೆಂದೇಕೆ ಬೀಳುಗಳೆವರು? ಕಣ್ಣು ಕಾಣದ ಮೂಢ ಮನುಜರು... ಹೆಣ್ಣಲ್ಲವೇ ತಾಯ್, ಹೆಣ್ಣಲ್ಲವೇ ಪೋಷಿಸಿದವಳು?"
- ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಮೈಸೂರು ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕವಯಿತ್ರಿ.
-
ದುರ್ಗಸಿಂಹ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೧)
-
ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವಣ್ಣ
- ಕೃತಿ: ವಚನಗಳು
- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ, ಮುನಿಯಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯಪಡಬೇಡ... ಇದೇ ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿ, ಇದೇ ಬಹಿರಂಗಶುದ್ಧಿ."
ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಮಾಡುವರು ನಾನೇನ ಮಾಡುವೆ ಬಡವನಯ್ಯಾ..."
-
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ
- ಕೃತಿ: ವಚನಗಳು
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಮೃಗಂಗಳಿಗಂಜಿದಡೆಂತಯ್ಯಾ? ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಯಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ನೊರೆ ತೆರೆಗಳಿಗಂಜಿದಡೆಂತಯ್ಯಾ?"
-
ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು
- ಕೃತಿ: ಕೀರ್ತನೆಗಳು / ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕುಲ ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ನೆಲೆಯನೇನಾದರೂ ಬಲ್ಲಿರಾ?"
- ಸಂಗೀತ ಪಿತಾಮಹ ಪುರಂದರದಾಸರು
- ಮೂಲ ಹೆಸರು: ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ (ಅಥವಾ ಸೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ).
- ಅಂಕಿತನಾಮ: ‘ಪುರಂದರವಿಠಲ’ (ಗುರು ವ್ಯಾಸರಾಯರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ್ದು).
- ಕೃತಿ: ಕೀರ್ತನೆಗಳು
- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಮಾನವ ಜನ್ಮ ದೊಡ್ಡದು, ಇದ ಹಾಳು ಮಾಡಬೇಡಿ ಹುಚ್ಚಪ್ಪಗಳಿರಾ..."
- "ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ, ನಮ್ಮಮ್ಮ ನೀ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ..."
- "ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಿರೋ ನೀವೆಲ್ಲರೂ, ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಿರೋ..."
- "ಆಡಾದಿ Nicholas / ಆಡಿಸಿದಾತ ಬೇರೆ, ಆಡುವ ಪಾತ್ರ ನಾವಷ್ಟೇ..."
- "ಜಗದೋದ್ಧಾರನಾ ಆಡಿಸಿದಳೆ ಯಶೋದೆ..."
- "ಯಾರೇ ರಂಗನ ಯಾರೇ ಕೃಷ್ಣನ..."
- "ತಂಬೂರಿ ಮೀಟಿದವ ಭವಾಬ್ಧಿ ದಾಟಿದವ..."
No comments:
Post a Comment