ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು : (Major International Treaties Signed and Ratified by India)

 

ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು :

(Major International Treaties Signed and Ratified by India)

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

​UPSC ಮತ್ತು KPSC (IAS/KAS) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ GS-2 (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು) ಮತ್ತು GS-3 (ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣೆ) ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ, ಭಾರತವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

 

​೧. ಪರಿಸರ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

​ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಭಾರತವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ:

 

1. ​ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದ (Paris Climate Agreement, 2015 - COP21):

   • ​ವಿಷಯ: ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 2°C ಒಳಗಡೆ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ 1.5°C ಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳ (NDC) ಮೂಲಕ 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ 'ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ' (Net Zero Emission) ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.  

      

2. ​ಮಂಟ್ರಿಯಲ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (Montreal Protocol, 1987) ಮತ್ತು ಕಿಗಾಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2016):
   • ​ವಿಷಯ: ಭೂಮಿಯ ಓಝೋನ್ ಪದರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್ (CFC) ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್ (HFC) ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಿಗಾಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ HFC ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೇ. 80-85 ರಷ್ಟು ಇಳಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

      

3. ​ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮಾವೇಶ (Convention on Biological Diversity - CBD, 1992):
   • ​ವಿಷಯ: ಪ್ರಪಂಚದ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ತಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ.

   • ​ಭಾರತದ ಅನುಷ್ಠಾನ: ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ 'ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2002' ಅನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. 

      

4. ​ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ಒಪ್ಪಂದ (Ramsar Convention, 1971):
   • ​ವಿಷಯ: ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆರ್ದ್ರಭೂಮಿಗಳ (Wetlands) ಸಂರಕ್ಷಣೆ.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ 80 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳನ್ನು 'ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ತಾಣಗಳು' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

      

​೨. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

​ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ರಹಿತ NPT ಮತ್ತು CTBT ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ:

1. ​ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಪ್ಪಂದ (Chemical Weapons Convention - CWC, 1993):
   • ​ವಿಷಯ: ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಯುಧಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ಭಾರತವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು OPCW (Organization for the Prohibition of Chemical Weapons) ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ.

2. ​ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಪ್ಪಂದ (Biological Weapons Convention - BWC, 1972):
   • ​ವಿಷಯ: ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ವಿಷಪೂರಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ (Biological and Toxin Weapons) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು ಪ್ರಥಮ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

3. ​ಮಲ್ಟಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರೆಜಿಮ್ಸ್ (Export Control Regimes):

   • ​ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು MTCR (Missile Technology Control Regime - 2016), Wassenaar Arrangement (2017), ಮತ್ತು Australia Group (2018) ಎಂಬ 3 ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

      

​೩. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಕಾನೂನುಗಳು

1. ​ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (WTO Agreements, 1995):
   • ​ವಿಷಯ: ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸುಂಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (TRIPS) ನಿರ್ವಹಣೆ.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು WTO ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದೆ.

2. ​ಸಮುದ್ರದ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲಿನ ಯುಎನ್ ಒಪ್ಪಂದ (UNCLOS - UN Convention on the Law of the Sea, 1982):
   • ​ವಿಷಯ: ಸಾಗರ ಗಡಿಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು (EEZ - Exclusive Economic Zone).

   • ​ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ಭಾರತವು UNCLOS ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, 'Freedom of Navigation' (ಸಾಗರ ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಅನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

3. ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಒಪ್ಪಂದ (Chicago Convention, 1944):

   • ​ವಿಷಯ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಂಚಾರ ಭದ್ರತೆ, ವಾಯುಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ನಿಯಮಗಳು (ICAO).

      

​೪. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

1. ​ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ (ICCPR, 1966):
   • ​ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಈ ಯುಎನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.
2. ​ಮಹಿಳಾ ತಾರತಮ್ಯ ತಡೆ ಒಪ್ಪಂದ (CEDAW, 1979):

   • ​ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ.

3. ​ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದ (UN Convention on the Rights of the Child - UNCRC, 1989):
   • ​ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ/ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯ ತಡೆಗಾಗಿ ಭಾರತವು 1992 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.