ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಲ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (International Water Conflict Areas) (ಜನೆವರಿ 2025 – ಮಾರ್ಚ್ 2026)

• ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಲ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
(International Water Conflict Areas)
(ಜನೆವರಿ 2025 – ಮಾರ್ಚ್ 2026)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

– ( ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು) 

ಪ್ರಮುಖ ಜಲ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (Water Conflict Areas)

 

• ​ಚಾಡ್ ಸರೋವರ (Lake Chad): ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ 1960 ರಿಂದ ಈ ಸರೋವರವು 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಗ್ಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೈಜೀರಿಯಾ, ಚಾಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

• ​ನೈಲ್ ನದಿ ವಿವಾದ (Nile River Conflict): ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ನವೋದಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು' (GERD) ಕೆಳಭಾಗದ ದೇಶಗಳಾದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸುಡಾನ್‌ಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿದೆ.

• ​ನೈಜರ್ ನದಿ ವಿವಾದ: ಮಾಲಿ ಮತ್ತು ಗಿನಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನೈಜರ್ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

•  ​ಲೇಕ್ ತುರ್ಕಾನಾ (Lake Turkana): ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರದ 90% ನೀರು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಓಮೋ ನದಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಸರೋವರ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ.

ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟು (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework - KMGBF)

 

• ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟು (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework - KMGBF):  

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟು (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework - KMGBF) ಎಂಬುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ COP15 (ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಎಎಸ್ ಮತ್ತು ಐಎಎಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
 

 1. ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ: "30 x 30" ಗುರಿ:
ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ ಎಂದರೆ '30 x 30'.
 * ಅರ್ಥ: 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಕನಿಷ್ಠ 30% ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 30% ಸಮುದ್ರ (ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರ) ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
 * ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕೇವಲ 17% ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 8% ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ.

2. ನಾಲ್ಕು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಗುರಿಗಳು (2050 ರ ವೇಳೆಗೆ):
ಈ ಚೌಕಟ್ಟು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
 1. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣೆ: ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಳಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
 2. ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ: ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಸೇವೆಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ, ನೀರು) ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು.
 3. ಸಮಾನ ಪ್ರಯೋಜನ ಹಂಚಿಕೆ: ಜೆನೆಟಿಕ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
 4. ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲ: ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
 

3. 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದ 23 ಕ್ರಿಯಾ ಗುರಿಗಳು:
KMGBF ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 23 ಕ್ರಿಯಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದವು:
 * ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ವಿದೇಶಿ ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು 50% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
 * ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು: ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು 50% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
 * ಹಣಕಾಸು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ: ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕನಿಷ್ಠ 200 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
 * ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳ ಕಡಿತ: ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ರಿಯಾಯಿತಿ) ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 500 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು.

4. ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು :
 * ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (NBSAP) ಈ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
 * ಭಾರತವು 'ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು' ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನಿಲುವು.

★ಪರೀಕ್ಷಾ ಟಿಪ್ಪಣಿ (Exam Tip):
ಹಿಂದೆ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗಾಗಿ 'ಐಚಿ ಗುರಿಗಳು' (Aichi Targets) ಇದ್ದವು (2011-2020). ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಜಗತ್ತು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ, ಈಗ ಅವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಚೌಕಟ್ಟು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ "ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ" (Paris Agreement for Nature) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

(PART-1) 2025-26 ರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಜಾಗತಿಕ) ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು, ವರದಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಾನ (Major International Indices, Reports of 2025-26: India's Rank and Global Leaders)

(PART-1) 2025-26 ರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಜಾಗತಿಕ) ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು, ವರದಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಾನ
(Major International Indices, Reports of 2025-26: India's Rank and Global Leaders)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

1.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 (GII)  
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : WIPO
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 38ನೇ ಸ್ಥಾನ

2.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 (HDI)
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : UNDP
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಐಸ್ಲೆಂಡ್
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ :130ನೇ ಸ್ಥಾನ

3.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ವಿಶ್ವ ಸಂತೋಷದ ವರದಿ 2025 (Happiness Report)
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : UN SDSN
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಫಿನ್ಲೆಂಡ್
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ :118ನೇ ಸ್ಥಾನ

4.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : Reporters Without Borders (RSF)  
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ನಾರ್ವೆ
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 151ನೇ ಸ್ಥಾನ

5.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್  2026
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : Henley & Partners
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಸಿಂಗಾಪುರ.
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 85ನೇ ಸ್ಥಾನ

6.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕ (GHI) 2025
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು :Welthungerhilfe
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಬೆಲಾರಸ್ / ಚೀನಾ (ಜಂಟಿ)
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 102ನೇ ಸ್ಥಾನ.

7.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ 2026 (CCPI)
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು :Germanwatch
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಮೊದಲ 3 ಸ್ಥಾನ ಖಾಲಿ (4th: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 23ನೇ ಸ್ಥಾನ

8.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 (CPI)
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 91ನೇ ಸ್ಥಾನ

9.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2025.
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : UNCTAD
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಅಮೆರಿಕ
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 15ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

10.ಸೂಚ್ಯಂಕ (Index) : ಜಾಗತಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ  2025(Global Terrorism Index - GTI)
- ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು : IEP (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ)
- ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ : ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೊ (ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತ)
- ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ : 14ನೇ ಸ್ಥಾನ

...ಮುಂದುವರೆಯುವುದು.