'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ ಎಂದರೇನು? ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) ? (What is the 'Shadow Fleet' and how does it operate?)

'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ ಎಂದರೇನು? ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) ? (What is the 'Shadow Fleet' and how does it operate?)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ‘ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ (Shadow Fleet - ಕರಾಳ ಹಡಗುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ) ಎಂಬುದು ಸದ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಭೂರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ‘ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ ಎಂದರೇನು?

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು (Economic Sanctions) ಮೀರಿ, ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ತೈಲ (Crude Oil) ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಅಥವಾ 'ಘೋಸ್ಟ್ ಫ್ಲೀಟ್' (Ghost Fleet) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ? (ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ)

ಈ ಹಡಗುಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ:

• ಮಾಲೀಕತ್ವದ ರಹಸ್ಯ: ಈ ಹಡಗುಗಳ ನಿಜವಾದ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರೆಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (Shell Companies) ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಧ್ವಜ ಬದಲಾವಣೆ (Flag of Convenience): ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿಲ್ಲದ ಪನಾಮ, ಲೈಬೀರಿಯಾ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಬೊನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಈ ಹಡಗುಗಳು ಬಳಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
• AIS ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಗಿತ (Going Dark): ಹಡಗು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ 'ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' (Automatic Identification System - AIS) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಇವು ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಡಗಿನ ಸಂಚಾರದ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯೆ ತೈಲ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಲು ಒಂದು ಹಡಗಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹಡಗಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ತೈಲವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ (Ship-to-Ship transfer) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?

• ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ: ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳು ರಷ್ಯಾದ ತೈಲದ ಮೇಲೆ ಜಿ7 (G7) 'ಬೆಲೆ ಮಿತಿ' (Price Cap) ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದವು.
• ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರತಿವ್ಯೂಹ: ತನ್ನ ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ರಷ್ಯಾವು ನೂರಾರು ಹಳೆಯ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಈ 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ರಷ್ಯಾ ತೈಲವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

4. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜಾಗತಿಕ ಅಪಾಯಗಳು

• ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಆತಂಕ: ಈ ಫ್ಲೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಹಡಗುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು (15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವು), ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮೆ (Insurance) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಯಾದರೆ (Oil Spill) ಭಾರಿ ಪರಿಸರ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಹಣದ ಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

5. ಲಿಂಡ್ಸೆ ಒ ಗ್ರಹಾಂ ಮಸೂದೆಯ ಕಣ್ಣು

ಅಮೆರಿಕವು ತರುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ‘ಲಿಂಡ್ಸೆ ಒ ಗ್ರಹಾಂ’ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯೇ ಈ 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಅನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಕೊಡುವ, ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ತೈಲ ಖರೀದಿಸುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಅಮೆರಿಕ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಈ ಕಾನೂನು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಟಿಪ್ಸ್: ಐಎಎಸ್, ಕೆಎಎಸ್‌ನಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು (International Relations) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಕುರಿತು ನೇರ ಅಥವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು.

 

Telegram ನಲ್ಲಿ Join ಆಗಿ... https://t.me/spardhalokaa 

ಇಂದರ್‌ಕಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: (Inderkilla National Park)

 

ಇಂದರ್‌ಕಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: 

(Inderkilla National Park) 

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 

 

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಲ್ಲು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ​ಸ್ಥಾಪನೆ: 2010 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಇದು ಸುಮಾರು 104 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ​ಭೌಗೋಳಿಕತೆ: ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಶಂಕುಮರದ (Coniferous) ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

​ 

ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು

• ​ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ: ಇಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ (Snow Leopard), ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ (Musk Deer), ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಂದು ಕರಡಿ (Himalayan Brown Bear), ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಹಾಗೂ ಐಬೆಕ್ಸ್‌ನಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ​ಪಕ್ಷಿಸಂಕುಲ: ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೊನಾಲ್ (ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ), ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಅಪರೂಪದ ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
• ​ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ದೇವದಾರು (Deodar), ಓಕ್, ಪೈನ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

​ 

ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

• ​ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಮೀಪದ ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯ: ಹಿಮ ಕರಗಿದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಾದ ಮೇ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಹಿಮಪಾತವಿರುತ್ತದೆ.
• ​ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್: ಅನ್ವೇಷಣಾ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ (Trekkers) ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿದಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: (Recently held major National, International joint military exercises (bilateral and multilateral))

 ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: (Recently held major National, International joint military exercises (bilateral and multilateral))
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು:

​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

• ​ವಜ್ರ ಪ್ರಹಾರ (Vajra Prahar): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ (Special Forces) ನಡುವೆ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಕ್ಲೋಹ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.
• ​ಧರ್ಮ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ (Dharma Guardian): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಭೂಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.
• ​ಖಂಜರ್ (Khanjar): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮಿಸ್ಸಾಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತಾಲೀಮು.

• ​ಸೈಕ್ಲೋನ್ (Cyclone): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ತಾಲೀಮು.

• ​ಡಸ್ಟ್ಲಿಕ್ (Dustlik): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.

• ​ಟೈಗರ್ ಟ್ರಯಂಫ್ (Tiger Triumph): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ (HADR) ಅಭ್ಯಾಸ (ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ).

• ​ಹರಿಮೌ ಶಕ್ತಿ (Harimau Shakti): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಹಾಜನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಫೈರಿಂಗ್ ರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.
• ​ಮೈತ್ರಿ (Maitree): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಮೇಘಾಲಯದ ಉಮ್ರೋಯಿ ಮಿಲಿಟರಿ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ.

​ದೇಶೀಯ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

• ​ತ್ರಿಶೂಲ್ (Exercise Trishul): ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಪಡೆ, ನೌಕಾಪಡೆ, ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆ ಮತ್ತು ಬಿಎಸ್‌ಎಫ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಗುಜರಾತ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಬೃಹತ್ ಜಂಟಿ ತಾಲೀಮು.

• ​ಪೂರ್ವಿ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರಹಾರ (Poorvi Prachand Prahar): ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮೂರೂ ಪಡೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ಹೈ-ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ.

• ​ಆಂಫೆಕ್ಸ್ (AMPHEX): ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾರವಾರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಉಭಯವಾಸಿ (Amphibious/ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ) ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.

• ​ಭಾರತ್ ಶಕ್ತಿ (Bharat Shakti): ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪೋಖ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾದ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ.