(ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ) UPSC ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ 2026ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ-1 (GS-1)

 (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ) UPSC ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ 2026ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ-1 (GS-1)

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 

ಇಂದು UPSCಯು ನಡೆಸಿದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ 2026ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ-1 (GS-1)ಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ  ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

UPSC GS-1 (2026) ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.

1.

• English: Analyze the importance of Ashokan inscriptions for reconstructing Mauryan history. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಮೌರ್ಯರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

2.

• English: Discuss the impact of Macaulay’s Minute on colonial administration and education in India. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ‘ಮೆಕಾಲೆ ಮಿನಿಟ್’ (Macaulay's Minute) ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

3.

• English: The significance of the Gandhian movements lay in the masses they mobilized. Elucidate. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಚಳವಳಿಗಳ ಮಹತ್ವವು ಅವು ಸಂಘಟಿಸಿದ/ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲೇ ಅಡಗಿತ್ತು. ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

4.

• English: What is the Fujiwhara effect? Explain its impact on the movement and intensity of tropical cyclones. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಫುಜಿವ್ಹಾರಾ ಪರಿಣಾಮ (Fujiwhara effect) ಎಂದರೇನು? ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

5.

• English: “Tundra regions are ecologically fragile but economically important.” Examine this statement critically. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: "ಟಂಡ್ರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿಸರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ/ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ." ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

6.

• English: Discuss the role of aeolian processes in desertification and land degradation. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಮರಳುಭೂಮಿಯಾಗುವಿಕೆ (ಮರುಭೂಮೀಕರಣ) ಮತ್ತು ಭೂ ಅವನತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಜನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ (Aeolian processes) ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

7.

• English: “Water resources are both an asset and a source of conflict in South Asia.” Examine this statement giving examples. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: "ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲ ಎರಡೂ ಆಗಿವೆ." ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

8.

• English: Unity in diversity remains the defining feature of Indian society despite the challenges from communalism and regionalism. Comment. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಕೋಮುವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ 'ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆ' ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

9.

• English: How do you understand disability? Substantiate the need for inclusive policy framework in India in this regard. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ? ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ/ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (inclusive policy framework) ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

10.

• English: Do you think digital technology promotes social empowerment? Explain with examples. (10 Marks / 150 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಾ? ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ. (10 ಅಂಕಗಳು / 150 ಪದಗಳು)

11.

• English: Vijayanagara architecture exemplifies the amalgamation of past traditions with contemporary practices. Elucidate with examples. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಗತಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

12.

• English: Linguistic reorganization of Indian States was driven by popular pressure from below. Comment. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಷಾವಾರು ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯು ತಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

13.

• English: The model of planned economy was adopted in India to address the regional imbalances left behind by colonial rule. Comment. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

14.

• English: Compare the Loo, Chinook and Foehn winds with respect to their regions of prevalence, their nature and climatic impacts. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಲೂ (Loo), ಚಿನೂಕ್ (Chinook) ಮತ್ತು ಫಾನ್ (Foehn) ಮಾರುತಗಳು ಬೀಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

15.

• English: Analyze the role of satellite-based technologies in achieving climate-smart agriculture and food security in India. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕೃಷಿ (climate-smart agriculture) ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

16.

• English: “The centre of global trade is gradually shifting from the Atlantic region to the Indo-Pacific region.” Examine this statement. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: "ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ." ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

17.

• English: Analyze the major drivers of human-induced land-use changes in India and their geographical consequences. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವಪ್ರೇರಿತ ಭೂ-ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

18.

• English: Is caste disappearing in urban India? Illustrate your answer with examples. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ನಗರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

19.

• English: Critically examine the challenges of demographic transition in contemporary India. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪರಿವರ್ತನೆಯು (Demographic Transition) ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

20.

• English: Evaluate the impact of globalization on Indian youths with reference to social, political, economic and cultural spheres. (15 Marks / 250 Words)
• ಕನ್ನಡ: ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಯುವಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ. (15 ಅಂಕಗಳು / 250 ಪದಗಳು)

ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾಲಘಟ್ಟ)ದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಸಾಲುಗಳು :

 ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾಲಘಟ್ಟ)ದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಸಾಲುಗಳು :

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 

 

(ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾಲಘಟ್ಟ, ನವ್ಯ, ಬಂಡಾಯ ಹಾಗೂ ದಲಿತ)

• ​ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು
  • ​ಕೃತಿ: ಕಾವ್ಯಗಳು / ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ, ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ..." (ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕಲ್ಪನೆ)

  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಎಲ್ಲಾದರು ಇರು, ಎಂತಾದರು ಇರು, ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನೀ ಕನ್ನಡವಾಗಿರು."

• ​ವರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ
  • ​ಕೃತಿ: ಗರಿ / ನಾಕುತಂತಿ
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ ಇಳಿದು ಬಾ, ಹರಸಿ ಬಾ ತಾಯಿ ಹರಸಿ ಬಾ... ಇಳಿದು ಬಾ ಬಾನಿಂ ಭುವಿಗೆ..."

  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ರಸವೇ ಜನನ, ವಿರಸವೆ ಮರಣ, ಸಮರಸವೇ ಜೀವನ."
    

    • ​ಕೃತಿ: ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ / ಗರಿ

    • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ ಕುಣಿಯುತ್ತಲಿತ್ತು, ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದವರ ತುಳಿಯುತ್ತಲಿತ್ತು..." (ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಹಣದ ದಾಹದ ವಿಡಂಬನೆ) 

• ​ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ (ಡಿವಿಜಿ)
  • ​ಕೃತಿ: ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ

  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಹುಲ್ಲಾಗು ಬೆಟ್ಟದಡಿ, ಮನೆಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಾಗು, ಕಲ್ಲಾಗು ಕಷ್ಟಗಳ ಮಳೆಯ ವಿಧಿ ಸುರಿಯೆ; ಬೆಲ್ಲವಾಗು ದೀನಜನಕೆ..."

• ​ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ
  • ​ಕೃತಿ: ಸಮಗ್ರ ಕಾವ್ಯ (ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ)
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿ ಕರೆಯಿತು ದೂರ ತೀರಕೆ ನಿನ್ನನು..."
  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಕಟ್ಟುವೆವು ನಾವು ಹೊಸ ನಾಡೊಂದನು, ರಸದ ಬೀಡೊಂದನು...

• ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ (ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ - ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ವ)
  • ​ಕೃತಿ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳು / ಗದಾಯುದ್ಧ ನಾಟಕಂ
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕನ್ನಡ ತಾಯ್ ಮೊಲೆವಾಲನುಂಡು ಬೆಳೆದ ಕಂದ, ಕನ್ನಡದ ಬಾವುಟವ ಹಾರಿಸುತಿರು ಮುಂದ..."

  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಸಿರಿಯ ಬೆಳಗು, ಮುತ್ತಿನೋಲೆ, ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಪೊಸತು ನೋಡು..."

• ​ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ
  • ​ಕೃತಿ: ಗಿಳಿವಿಂಡು / ಗೊಲ್ಗೊಥಾ

  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ತಾಯೆ ಬಾರ ಮೊಗವ ತೋರ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಾತೆಯೆ, ಹರಸು ತಾಯೆ ನಮ್ಮ ಕಾಯೆ ಶ್ರೇಯವೀಯೆ ದೇವಿಯೆ..."

• ​ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ (ಕಡಲತೀರದ ಭಾರ್ಗವ)
  • ​ಕೃತಿ: ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು (ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪುರಸ್ಕೃತ) / ಚೋಮನ ದುಡಿ

  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಬದುಕಿರುವುದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ಮಯ; ಅದನ್ನು ಅರಿತು ಬದುಕುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಕರ್ತವ್ಯ."

• ​ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ (ಚೆಂಬೆಳಕಿನ ಕವಿ)
  • ​ಕೃತಿ: ಕಾವ್ಯಾನುಸಂಧಾನ / ಜೀವಧ್ವನಿ
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಹೆಸರಾಯಿತು ಕರ್ನಾಟಕ, ಉಸಿರಾಗಲಿ ಕನ್ನಡ..."

  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಹೂವು ಹೊರಳುವುದು ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ, ಜೀವ ತುಡಿಯುವುದು ಪ್ರೀತಿಯ ಕಡೆಗೆ."

• ​ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ (ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹರಿಕಾರ)
  • ​ಕೃತಿ: ಹೊಲೆಮಾದಿಗರ ಹಾಡು / ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಇಕ್ರಲೋ ಒದೀರ್ಲೋ ಈ ನನ್ಮಕ್ಳ ಚರ್ಮ ಎಬ್ರೋ..."

  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಯಾರಿಗೆ ಬಂತು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು ನಲವತ್ತೇಳರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ?"

• ​ದೇವನೂರ ಮಹಾದೇವ
  • ​ಕೃತಿ: ಕುಸುಮಬಾಲೆ / ಒಡಲಾಳ
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಮುನ್ನ ಕತ್ತಲೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕಣ್ಣು ಬಿಡುವ ಕನಸುಗಳು ನೂರಾರು..."

• ​ಮುದ್ದಣ (ನಂದಳಿಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ)
  • ​ಕೃತಿ: ರಾಮಾಶ್ವಮೇಧ (ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಮುಂಗೋಳಿ)
  • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಪದ್ಯಂ ವಧ್ಯಂ, ಗದ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ..." (ಕಾವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಗದ್ಯವೇ ಜನರಿಗೆ ಆಪ್ತವೆಂಬ ಮಾತು

• ​ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ
  • ​ಕೃತಿ: ಕರ್ವಾಲೋ / ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ

  • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಸ್ಮಯಗಳ ಆಗರ; ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿಯಲ್ಲೂ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನ ಅಡಗಿದೆ."

• ​ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ
  • ​ಕೃತಿ: ಸಿಂಗಾರೆವ್ವ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ / ಕರಿಮಾಯಿ
  • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ನಾಡಿನ ಬೇರುಗಳು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ; ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾಷೆ ಉಳಿಯಲಾರದು."

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೃತಿ, ಕಾವ್ಯ, ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲುಗಳು:

 ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೃತಿ, ಕಾವ್ಯ, ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲುಗಳು: 

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (KPSC, KEA, FDA/SDA, TET, PDO, ಪಿಯುಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ನೇಮಕಾತಿ) ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು, ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಕಾವ್ಯ/ಗದ್ಯ ಸಾಲುಗಳ ವಿವರ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

೧. ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ

• ​ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ
  • ​ಕೃತಿ: ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ / ಆದಿಪುರಾಣ
  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಮನುಷ್ಯ ಜಾತಿ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ" (ಮನುಕುಲವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸಂದೇಶ)

  • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ನೆನೆಯದಿರಣ್ಣ ಭಾರತದೊಳಿಂ ಪೆರರಾರನುಮೊಂದೆ ರನ್ನ ಗದ್ಯಾನಮನಾಗೆ ಕೆಯ್ಕೊಳೆ..." 

• ​ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ರನ್ನ
  • ​ಕೃತಿ: ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯಂ (ಗದಾಯುದ್ಧ)

  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕುಲಮನೆ ಮುನ್ನಮುಗ್ಗಡಿಸದಿಂ ಕಲಿ ಕರ್ಣನೊಳಂ ಮಹಾಧನುರ್ವಲಯದೊಳಂ..." (ಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮುಖ್ಯವೆಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ)

• ​ಜನ್ನ
  • ​ಕೃತಿ: ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ

  • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಅರಿದರಿದು ಮೂಢಮಾನಸ..." (ಹಿಂಸೆಯ ವ್ಯರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಹತ್ವ)          

     

    • ​ಶ್ರೀವಿಜಯ (ನೃಪತುಂಗನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ)

      • ​ಕೃತಿ: ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ (ಕನ್ನಡದ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥ)
      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕಾವೇರಿಯಿಂದಮಾ ಗೋದಾವರಿವರಮಿರ್ಪ ನಾಡದಾ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಭಾವಿಸಿದ ಜನಪದಂ..."

      • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಪದನಱಿದು ನುಡಿಯಲುಂ ನುಡಿಸಿದುದನಱಿಯಲುಮಾರ್ಪರಾ ನಾಡವರ್ಗಳ್, ಚದುರರ್ ನಿಜಪದಗುಱಿತೊಡನೆ ವಲಂ ಕಾವ್ಯಪ್ರಯೋಗ ಪರಿಣತಮತಿಗಳ್." (ಕನ್ನಡಿಗರು ಕಾವ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೂ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸುವ ಜಾಣರು)

    • ​ಹರಿಹರ (ರಗಳೆಯ ಕವಿ)
      • ​ಕೃತಿ: ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ / ಪುರಾತನರ ರಗಳೆಗಳು

      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ನರನ ನಾರಿಯರ ಮೇಲೆ ರಚಿಸುವ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ... ಶಿವನೊಬ್ಬನೇ ಸತ್ಪಾತ್ರನು." (ಮರ್ತ್ಯ ಮಾನವರ ಸ್ತುತಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಶಿವ ಹಾಗೂ ಶರಣರ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಹಾಡಿದ ಮಹತ್ವ) 

    • ​ರಾಘವಾಂಕ (ಉಭಯಕವಿ ಕಮಲರವಿ)
      • ​ಕೃತಿ: ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ (ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ)

      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಸತ್ಯವೇ ತಾಯಿ, ಸತ್ಯವೇ ತಂದೆ, ಸತ್ಯವೇ ಬಂಧು ಬಳಗ..." (ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ನಿರೂಪಣೆ)

    • ​ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ (ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿಚೂತವನ ಚೈತ್ರ)
      • ​ಕೃತಿ: ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ (ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ)

      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕಾವ್ಯಮಂ ಕೇಳ್ದು ರಸಭಾವದೊಳಮರ್ದು ಮೆಚ್ಚದವನೊಬ್ಬನೆ ಜಡಂ

      • • 
          
      • ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ (ಗದುಗಿನ ನಾರಾಯಣಪ್ಪ)
        • ​ಕೃತಿ: ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ
        • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ತಿಣುಕಿದನು ಫಣಿರಾಜ ರವಿಕುಲವೆಣಿಸಿತೋ ರಥಚಕ್ರದೊತ್ತಿಗೆ..." (ಯುದ್ಧ ವರ್ಣನೆ)
        • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಹಲಗೆ ಬಳಪವ ಪಿಡಿಯದೊಂದಗ್ಗಳದ ಭಾರತ..."

        • ​ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ; ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ.

        
        
    • ​ಸರ್ವಜ್ಞ (ತ್ರಿಪದಿಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)
      • ​ಕೃತಿ: ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಗಳು
      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂಬುವನು ಗರ್ವದಿಂದಾದವನೆ? ಸರ್ವರೊಳು ಒಂದೊಂದು ನುಡಿಗಲಿತು ವಿದ್ಯೆಯ ಪರ್ವತವೆ ಆದ ಸರ್ವಜ್ಞ."

      • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಮೂರ್ಖಂಗೆ ಬುದ್ಧಿಯನು ನೂರ್ಕಾಲ ಹೇಳಿದರು ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿದಂತೆ." 

        
        

        • ​ದುರ್ಗಸಿಂಹ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೧)
          • ​ಕೃತಿ: ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚತಂತ್ರ (ಚಂಪೂ ಶೈಲಿ)
          • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಹಿತಮಂ ಪೇೞ್ವುದು ನಯಮಂ ಕೃತಕಂ ಮಾಡದೆ ಪ್ರಪಂಚಬುದ್ಧಿಯೊಳೊಂದಿಂ..."

          • ​ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ವಸುಭಾಗಭಟ್ಟನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಚತಂತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದ ಮೊದಲ ಕವಿ.

        • ​ನಯಸೇನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೨)
          • ​ಕೃತಿ: ಧರ್ಮಾಮೃತ
          • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಸಕ್ಕದಮಂ ಪೇೞ್ವೊಡೆ ನೆಱೆಯೆ ಸಕ್ಕದಮಂ ಪೇೞ್ಗೆ, ಶುದ್ಧಗನ್ನಡದೊಳ್ ತಾಂ ಪೇೞ್ವೊಡೆ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಪೇೞ್ಗೆ; ತೆಕ್ಕಣೆ ಬೆರಸಲ್ಕೆ ಘೃತಮುಂ ತೈಲಮುಮಂ..."

          • ​ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ತುಪ್ಪ-ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆಸಬಾರದು ಎಂದು ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಕವಿ.

        • ​ನೇಮಿಚಂದ್ರ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೯೦)
          • ​ಕೃತಿ: ಲೀಲಾವತೀ ಪ್ರಬಂಧಂ / ಅರ್ಧನೇಮಿ ಪುರಾಣ
          • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಪೇೞ್ದೊಡೆ ಕಾವ್ಯಮಂ ಪೊಸತು ಮಾಡಿ ಕವೀಶ್ವರರೊಳ್..." / "ಬಲ್ಲವರಿಲ್ಲದ ಊರೊಳ್ ಬೆಲ್ಲದ ಗಾಣವನು ತಿರುಗಿಸಿದಂತೆ."

          • ​ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಕನ್ನಡದ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಣಯ ಕಾವ್ಯವಾದ ‘ಲೀಲಾವತಿ’ಯ ಕರ್ತೃ.ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೫೭)

        • • ​ಕೃತಿ: ಭರತೇಶ ವೈಭವ (ಸಾಂಗತ್ಯ ಛಂದಸ್ಸು)
          • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಭೋಗದೊಳ್ ಮುಕ್ತಿಯನೆಯ್ದಿದ ಭರತೇಶನ ಚರಿತೆಯಂ ಪೇಳ್ವೆಂ..."

          • ​ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಭೋಗ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಾಂಗತ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಮಹಾಕವಿ.

        • ​ಸಂಚಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೮೦)
          • ​ಕೃತಿ: ಹಡಬಿನ ಪದ / ಹದಿಬದೆಯ ಧರ್ಮ (ಸಾಂಗತ್ಯ)
          • ​ಮಹತ್ವದ ಸಾಲು: "ಹೆಣ್ಣು ಹೆಣ್ಣೆಂದೇಕೆ ಬೀಳುಗಳೆವರು? ಕಣ್ಣು ಕಾಣದ ಮೂಢ ಮನುಜರು... ಹೆಣ್ಣಲ್ಲವೇ ತಾಯ್, ಹೆಣ್ಣಲ್ಲವೇ ಪೋಷಿಸಿದವಳು?"
          • ​ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ: ಮೈಸೂರು ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕವಯಿತ್ರಿ.
          
          
     
    • ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವಣ್ಣ
      • ​ಕೃತಿ: ವಚನಗಳು
      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ, ಮುನಿಯಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯಪಡಬೇಡ... ಇದೇ ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿ, ಇದೇ ಬಹಿರಂಗಶುದ್ಧಿ."

      • ​ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು: "ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಮಾಡುವರು ನಾನೇನ ಮಾಡುವೆ ಬಡವನಯ್ಯಾ..."

    • ​ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ
      • ​ಕೃತಿ: ವಚನಗಳು

      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಮೃಗಂಗಳಿಗಂಜಿದಡೆಂತಯ್ಯಾ? ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಯಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ನೊರೆ ತೆರೆಗಳಿಗಂಜಿದಡೆಂತಯ್ಯಾ?" 

    • ​ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸರು
      • ​ಕೃತಿ: ಕೀರ್ತನೆಗಳು / ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ

      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಕುಲ ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ನೆಲೆಯನೇನಾದರೂ ಬಲ್ಲಿರಾ?"

    • ​ಸಂಗೀತ ಪಿತಾಮಹ ಪುರಂದರದಾಸರು
    •  ಮೂಲ ಹೆಸರು: ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ (ಅಥವಾ ಸೀನಪ್ಪ ನಾಯಕ).
    •  ಅಂಕಿತನಾಮ: ‘ಪುರಂದರವಿಠಲ’ (ಗುರು ವ್ಯಾಸರಾಯರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ್ದು).
    • • ​ಕೃತಿ: ಕೀರ್ತನೆಗಳು
      • ​ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: "ಮಾನವ ಜನ್ಮ ದೊಡ್ಡದು, ಇದ ಹಾಳು ಮಾಡಬೇಡಿ ಹುಚ್ಚಪ್ಪಗಳಿರಾ..."
      • ​"ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ, ನಮ್ಮಮ್ಮ ನೀ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ..."
      • ​"ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಿರೋ ನೀವೆಲ್ಲರೂ, ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಿರೋ..."
      • ​"ಆಡಾದಿ Nicholas / ಆಡಿಸಿದಾತ ಬೇರೆ, ಆಡುವ ಪಾತ್ರ ನಾವಷ್ಟೇ..."
      • ​"ಜಗದೋದ್ಧಾರನಾ ಆಡಿಸಿದಳೆ ಯಶೋದೆ..."
      • ​"ಯಾರೇ ರಂಗನ ಯಾರೇ ಕೃಷ್ಣನ..."
      • ​"ತಂಬೂರಿ ಮೀಟಿದವ ಭವಾಬ್ಧಿ ದಾಟಿದವ..."

ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು (Seismic waves: its types and properties)

 ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು (Seismic waves: its types and properties)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 

 UPSC (IAS) ಮತ್ತು KPSC (KAS) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-1 (GS-1: ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ) ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ (Mains) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (Prelims) ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

 

ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ (Focus/Hypocenter) ಶಕ್ತಿಯು ತರಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳು (Seismic Waves) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ​ಆಂತರಿಕ ಅಲೆಗಳು (Body Waves): ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅಲೆಗಳು (P ಮತ್ತು S ಅಲೆಗಳು).
2. ​ಮೇಲ್ಮೈ ಅಲೆಗಳು (Surface Waves): ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ (ಮೇಲ್ಮೈ) ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವ ಅಲೆಗಳು (L ಮತ್ತು ರೇಲಿ ಅಲೆಗಳು).

1. P-ಅಲೆಗಳು (Primary Waves / ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಲೆಗಳು)

• ​ಸ್ವರೂಪ: ಇವು ಅನುದೈರ್ಘ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಕೋಚನ ಅಲೆಗಳು (Longitudinal / Compressional Waves). ಇವು ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳಂತೆಯೇ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ​ಚಲನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ: ಇವು ಘನ (Solid), ದ್ರವ (Liquid) ಮತ್ತು ಅನಿಲ (Gas) ಮೂರೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
• ​ವೇಗ: ಎಲ್ಲಾ ಭೂಕಂಪನ ಅಲೆಗಳಲ್ಲೇ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಅಲೆಗಳು (ಸುಮಾರು 6 - 8 km/s). ಭೂಕಂಪಮಾಪಕದಲ್ಲಿ (Seismograph) ಮೊದಲು ದಾಖಲಾಗುವುದೇ ಈ ಅಲೆಗಳು.
• ​ಕಣಗಳ ಚಲನೆ: ಮಾಧ್ಯಮದ ಕಣಗಳು ತರಂಗ ಚಲಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ (Parallel / ಮುಂಭಾಗ-ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ) ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ​ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ: ಇವುಗಳಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ.

​2. S-ಅಲೆಗಳು (Secondary Waves / ದ್ವಿತೀಯಕ ಅಥವಾ ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಲೆಗಳು)

• ​ಸ್ವರೂಪ: ಇವು ಅಡ್ಡ ತರಂಗಗಳು (Transverse / Shear Waves). ಇವು ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಅಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ತರಂಗಗಳಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ​ಚಲನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ: ಇವು ಕೇವಲ ಘನ (Solid) ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ದ್ರವ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ (ಈ ಗುಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಗರ್ಭ/Outer Core ದ್ರವ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು).
• ​ವೇಗ: P-ಅಲೆಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು (ಸುಮಾರು 3.5 - 4.5 km/s), ಭೂಕಂಪಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತವೆ.
• ​ಕಣಗಳ ಚಲನೆ: ಕಣಗಳು ತರಂಗ ಚಲಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿ (Perpendicular / ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಕ್ಕೆ) ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ.
• ​ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ: P-ಅಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ.

​3. L-ಅಲೆಗಳು (Love Waves / ಲವ್ ಅಲೆಗಳು)

• ​ನಾಮಕರಣ: ಈ ಅಲೆಗಳನ್ನು 1911 ರಲ್ಲಿ ಗಣಿತಜ್ಞ ಎ.ಇ.ಎಚ್. ಲವ್ (A.E.H. Love) ಎಂಬುವರು ಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ 'ಲವ್ ಅಲೆಗಳು' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ​ಸ್ವರೂಪ: ಇವು ಮೇಲ್ಮೈ ಅಲೆಗಳ (Surface Waves) ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಧ.
• ​ಚಲನೆ: ಇವು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಕ್ಕೆ (Horizontal / Side-to-Side) ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಲಂಬ (Vertical) ಚಲನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
• ​ವೇಗ: ರೇಲಿ ಅಲೆಗಳಿಗಿಂತ ತುಸು ವೇಗವಾಗಿದ್ದರೂ, P ಮತ್ತು S ಅಲೆಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ​ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ: ಇವುಗಳ ಸಮತಲ ಚಲನೆಯು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

​4. ರೇಲಿ ಅಲೆಗಳು (Rayleigh Waves)

• ​ನಾಮಕರಣ: 1885 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರೇಲಿ (Lord Rayleigh) ಅವರು ಈ ಅಲೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.
• ​ಸ್ವರೂಪ: ಇವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ತೆರೆಗಳು ಉರುಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ (Elliptical / Rolling Motion) ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ​ಕಣಗಳ ಚಲನೆ: ಕಣಗಳು ಭೂಕಂಪನದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ-ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ-ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸುತ್ತು ಹಾಕುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನೆಲವು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಯಂತೆ ಮೇಲೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಬೀಳುತ್ತದೆ.
• ​ವೇಗ: ಎಲ್ಲಾ ಭೂಕಂಪನ ಅಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇಗ ಹೊಂದಿವೆ.
• ​ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ: ಭೂಕಂಪವಾದಾಗ ನೆಲ ನಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ತಲೆತಿರುಗುವ ಅನುಭವವಾಗಲು ಇವೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

 ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು (Prelims Core)

ಅಲೆಗಳ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವು ಚಲಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. 

• ಅಲೆಗಳ ವೇಗದ ಕ್ರಮ (Velocity Order): 
• P Waves> S Waves > Surface Waves (L & R).
  •  P-ಅಲೆಗಳ ವೇಗವು S-ಅಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 1.7 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
  • ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಾಂದ್ರತೆ (Density) ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ (Elasticity) ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಅಲೆಗಳ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ವೇಗ: ಘನ > ದ್ರವ > ಅನಿಲ.
• ವಿನಾಶದ ತೀವ್ರತೆಯ ಕ್ರಮ (Destructiveness): 
• Surface Waves > S Waves > P Waves.
  • ಮೇಲ್ಮೈ ಅಲೆಗಳು (Surface Waves) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತರಂಗಾಂತರ (Amplitude) ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. 

---

 

ನೆರಳು ವಲಯಗಳು (Shadow Zones) - ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ

ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಲೆಗಳು ವಕ್ರೀಭವನ (Refraction) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲನಕ್ಕೆ (Reflection) ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪನ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ (Seismograph) ಅಲೆಗಳು ದಾಖಲಾಗದ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಲಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ನೆರಳು ವಲಯಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

• P-ಅಲೆಯ ನೆರಳು ವಲಯ: ಭೂಕಂಪದ ಅಧಿಕೇಂದ್ರದಿಂದ (Epicenter) (103° ರಿಂದ 142°) ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶ.
  • ದ್ರವರೂಪದ ಹೊರಗಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು (Outer Core) ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ P-ಅಲೆಗಳು ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುವುದರಿಂದ (Refraction) ಈ ವಲಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. 
• S-ಅಲೆಯ ನೆರಳು ವಲಯ: ಅಧಿಕೇಂದ್ರದಿಂದ 103° ಗಿಂತ ಆಚೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶ (103° ರಿಂದ 180°).
  • S-ಅಲೆಗಳು ದ್ರವ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲಾರವು. ಭೂಮಿಯ ಹೊರಗಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು (Outer Core) ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ನೆರಳು ವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. 

---

೩. ಭೂಮಿಯ ಒಳರಚನೆ ತಿಳಿಯುವಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳ ಪಾತ್ರ (Application-based)

"ಭೂಮಿಯ ಒಳರಚನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳು ಹೇಗೆ ಪರೋಕ್ಷ ಆಧಾರಗಳಾಗಿವೆ?" ಎಂಬುದು Mains ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. 

1. ಭೂಮಿಯ ಪದರಗಳ ಪತ್ತೆ: ಅಲೆಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿನ ದಿಢೀರ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೂಕವಚ (Crust), ಪ್ರಾವಾರ (Mantle) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗೋಳ (Core) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
2. ಖಂಡಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳ ಕವಚ: P-ಅಲೆಗಳ ವೇಗವು ಸಾಗರದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ (Oceanic Crust) ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಗರದ ಕವಚವು ಖಂಡಗಳ ಕವಚಕ್ಕಿಂತ (Continental Crust) ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಹೊರ ಕೇಂದ್ರಗೋಳ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ: S-ಅಲೆಗಳು ಕೇಂದ್ರಗೋಳದ (Core) ಮೂಲಕ ಚಲಿಸದೇ ಇರುವುದು Outer Core ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ.
4. ಒಳ ಕೇಂದ್ರಗೋಳ ಘನರೂಪದಲ್ಲಿದೆ: 142°ದಾಟಿದ ನಂತರ P-ಅಲೆಗಳ ವೇಗವು ಮತ್ತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Inner Core ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಘನರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 

ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು (The four fundamental ecological processes that are most important in ecology and Environment ecosystems)

ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (Ecology & Environment) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

​1. ಯೂಟ್ರೊಫಿಕೇಶನ್ (Eutrophication / ಜಲಮಾಲಿನ್ಯದ ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಕಾಂಶೀಕರಣ)

​ಅರ್ಥ: ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ (ಕೆರೆ, ನದಿ, ಸರೋವರ) ರಂಜಕ (Phosphorus) ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕದಂತಹ (Nitrogen) ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಯೂಟ್ರೊಫಿಕೇಶನ್.

• ​ಕಾರಣಗಳು:
  • ​ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅತಿಯಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮಳೆಯ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಬಂದು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಸೇರುವುದು.
  • ​ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೀರನ್ನು ಜಲಮೂಲಗಳಿಗೆ ಬಿಡುವುದು.
• ​ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ:
  1. ​ಪಾಚಿ ಹರಡುವಿಕೆ (Algal Bloom): ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಚಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಹಸಿರು ಪದರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
  2. ​ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ತಡೆ: ಪಾಚಿಯ ಪದರದಿಂದಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನೀರಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪದೆ ಆಳದ ಸಸ್ಯಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
  3. ​ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಇಳಿಕೆ (BOD ಹೆಚ್ಚಳ): ಪಾಚಿ ಸತ್ತಾಗ, ಅದನ್ನು ಕೊಳೆಸಲು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು (DO - Dissolved Oxygen) ವೇಗವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ಜಲಚರಗಳು (ಮೀನುಗಳು) ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ (Dead Zones).

​2. ಬಯೋಅಕ್ಯುಮ್ಯುಲೇಶನ್ (Bioaccumulation / ಜೈವಿಕ ಶೇಖರಣೆ)

​ಅರ್ಥ: ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

• ​ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:
  • ​ಇದು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
  • ​ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ನೀರಿನಿಂದ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.
  • ​ಕೊಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ (Fat-soluble) ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ದೇಹವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಅವು ಜೀವಿಯ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ (Fatty tissues) ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
• ​ಉದಾಹರಣೆ: ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮೀನೊಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಾದರಸ (Mercury) ಅಥವಾ ಸೀಸವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆ ಮೀನಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಪಾದರಸದ ಸಾಂದ್ರತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

​3. ಬಯೋಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಕೇಶನ್ (Biomagnification / ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ)

​ಅರ್ಥ: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ (Food Chain) ಒಂದು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಿಂದ (Trophic Level) ಮುಂದಿನ ಮೇಲಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆಲ್ಲಾ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಗುಣಾಕಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ​ಬಯೋಅಕ್ಯುಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಒಂದೇ ಜೀವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದರೆ, ಬಯೋಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಕೇಶನ್ ಇಡೀ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
• ​ಇದು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ವಿಘಟನೆಯಾಗದ (Non-biodegradable) ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾ: DDT, PCB, Methylmercury).

     

  4. ಬಯೋರೆಮಿಡಿಯೇಷನ್ (Bioremediation / ಜೈವಿಕ ಪರಿಹಾರ)

  ​ಅರ್ಥ: ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾನಿರಹಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.

• ​ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು:
  • ​ಇನ್-ಸಿಟು (In-situ): ಮಾಲಿನ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು (ಉದಾ: ಬಯೋಸ್ಪಾರ್ಜಿಂಗ್, ಬಯೋವೆಂಟಿಂಗ್).
  • ​ಎಕ್ಸ್-ಸಿಟು (Ex-situ): ಕಲುಷಿತ ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು (ಉದಾ: ಬಯೋರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್).
  • ​ಫೈಟೊರೆಮಿಡಿಯೇಷನ್ (Phytoremediation): ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರ ಲೋಹಗಳನ್ನು (Heavy metals) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
• ​ಉದಾಹರಣೆ: ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಯಾದಾಗ (Oil Spill) ಆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತಿಂದು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆನಂದ್ ಮೋಹನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ 'ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಾಸ್ ಪುಟಿಡಾ' (Pseudomonas putida / Superbug) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸುವುದು.

ಭಾಗ- ೨ ) ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ (Major Straits of the World and the water bodies they connect and their significance)

ಭಾಗ- ೨ ) ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ 
(Major Straits of the World and the water bodies they connect and their significance)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 ...ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ.

ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಚಾರ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಸಂಧಿಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

​೭. ಬೆರಿಂಗ್ ಜಲಸಂಧಿ (Bering Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಬೆರಿಂಗ್ ಸಮುದ್ರ (ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ) ಮತ್ತು ಚುಕ್ಚಿ ಸಮುದ್ರ (ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ).
• ​ಸ್ಥಳ: ರಷ್ಯಾದ ಸೈಬೀರಿಯಾ (ಏಷ್ಯಾ) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಅಲಾಸ್ಕಾ (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ) ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಂಕ ರೇಖೆ (International Date Line) ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

​೮. ಡೇವಿಸ್ ಜಲಸಂಧಿ (Davis Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಬ್ಯಾಫಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿ (Baffin Bay) ಮತ್ತು ಲಾಬ್ರಡಾರ್ ಸಮುದ್ರ (Labrador Sea / ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ).
• ​ಸ್ಥಳ: ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಬ್ಯಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪ ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹಿಮಶಿಲೆಗಳು (Icebergs) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹರಿದುಬರಲು ಇದು ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಟೈಟಾನಿಕ್ ಹಡಗಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ಹಿಮಶಿಲೆಯು ಇದೇ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

​೯. ಡೇವರ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Dover)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆ (English Channel) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ (North Sea).
• ​ಸ್ಥಳ: ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಚಾನಲ್ ಟನಲ್' (ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

​೧೦. ಮ್ಯಾಗೆಲನ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Magellan)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ.
• ​ಸ್ಥಳ: ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಲಿ ದೇಶದ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಿಂದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗಲು ಇದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗ ಇದಾಗಿತ್ತು.

​೧೧. ಸುಂಡಾ ಜಲಸಂಧಿ (Sunda Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಜಾವಾ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ.
• ​ಸ್ಥಳ: ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರಾ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಮಲಾಕ್ಕಾ ಜಲಸಂಧಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪ 'ಕ್ರಾಕಟೋವಾ' ಇದೆ.

​೧೨. ಕ್ರಾಫ್ಟ್ / ಕುಕ್ ಜಲಸಂಧಿ (Cook Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಟಾಸ್ಮನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ.
• ​ಸ್ಥಳ: ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ದ್ವೀಪ (North Island) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಗಳ (South Island) ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. 

೧೩. ಅಜೋವ್ ಸಮುದ್ರವು ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ನಡುವೆ ಇದ್ದು, ಕರ್ಚ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ (Black Sea) ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾಗ-೧ ) ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ (Major Straits of the World and the water bodies they connect and their significance)

ಭಾಗ-೧ ) ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ (Major Straits of the World and the water bodies they connect and  their significance) :

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಜಲರಾಶಿಗಳನ್ನು (ಸಮುದ್ರ/ಮಹಾಸಾಗರ) ಜೋಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಗಳು (Straits) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

 

​೧. ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Gibraltar)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ (Atlantic Ocean) ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ (Mediterranean Sea).
• ​ಸ್ಥಳ: ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಮೊರಾಕೊ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ.

​೨. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ (Persian Gulf) ಮತ್ತು ಓಮನ್ ಕೊಲ್ಲಿ (Gulf of Oman / ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ).
• ​ಸ್ಥಳ: ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಓಮನ್ / ಯು.ಎ.ಇ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾರಿಗೆಯ ಸುಮಾರು 20\% ಭಾಗವು ಈ ಕಿರಿದಾದ ಹಾದಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

​೩. ಮಲಾಕ್ಕಾ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Malacca)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಅಂಡಮಾನ್ ಸಮುದ್ರ (ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರ (ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ).
• ​ಸ್ಥಳ: ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸುಮಾತ್ರಾ ದ್ವೀಪದ ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟಣೆಯ ನೌಕಾ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನೌಕಾ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

​೪. ಬಾಸ್ಪೊರಸ್ ಜಲಸಂಧಿ (Bosporus Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ (Black Sea) ಮತ್ತು ಮಾರ್ಮರ ಸಮುದ್ರ (Sea of Marmara).
• ​ಸ್ಥಳ: ಟರ್ಕಿ (ಟರ್ಕಿಯ ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ).
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ (ರಷ್ಯಾ, ಉಕ್ರೇನ್, ರೊಮೇನಿಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ) ಹೊರಾಂಗಣ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಇದು ಏಕೈಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೌಕಾ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.

​೫. ಬಾಬ್-ಎಲ್-ಮಂಡೇಬ್ ಜಲಸಂಧಿ (Bab-el-Mandeb Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ (Red Sea) ಮತ್ತು ಅಡೆನ್ ಕೊಲ್ಲಿ (Gulf of Aden / ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ).
• ​ಸ್ಥಳ: ಯೆಮೆನ್ (ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ) ಮತ್ತು ಜಿಬೌಟಿ/ಎರಿಟ್ರಿಯಾ (ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಾರ್ನ್).
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಎಲ್ಲಾ ನೌಕೆಗಳು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಹೋಗಬೇಕು.

​೬. ಪಾಕ್ ಜಲಸಂಧಿ (Palk Strait)

• ​ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲರಾಶಿಗಳು: ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ (Bay of Bengal) ಮತ್ತು ಪಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ (Palk Bay / ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ).
• ​ಸ್ಥಳ: ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಜಾಫ್ನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಲರಾಶಿಯಾಗಿದೆ...       ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. 

ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು : (Major International Treaties Signed and Ratified by India)

 

ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು :

(Major International Treaties Signed and Ratified by India)

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

​UPSC ಮತ್ತು KPSC (IAS/KAS) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ GS-2 (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು) ಮತ್ತು GS-3 (ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣೆ) ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ, ಭಾರತವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

 

​೧. ಪರಿಸರ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

​ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಭಾರತವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ:

 

1. ​ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದ (Paris Climate Agreement, 2015 - COP21):

   • ​ವಿಷಯ: ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 2°C ಒಳಗಡೆ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ 1.5°C ಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳ (NDC) ಮೂಲಕ 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ 'ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ' (Net Zero Emission) ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.  

      

2. ​ಮಂಟ್ರಿಯಲ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (Montreal Protocol, 1987) ಮತ್ತು ಕಿಗಾಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2016):
   • ​ವಿಷಯ: ಭೂಮಿಯ ಓಝೋನ್ ಪದರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್ (CFC) ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್ (HFC) ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಿಗಾಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ HFC ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೇ. 80-85 ರಷ್ಟು ಇಳಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

      

3. ​ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮಾವೇಶ (Convention on Biological Diversity - CBD, 1992):
   • ​ವಿಷಯ: ಪ್ರಪಂಚದ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ತಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ.

   • ​ಭಾರತದ ಅನುಷ್ಠಾನ: ಭಾರತವು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ 'ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2002' ಅನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. 

      

4. ​ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ಒಪ್ಪಂದ (Ramsar Convention, 1971):
   • ​ವಿಷಯ: ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆರ್ದ್ರಭೂಮಿಗಳ (Wetlands) ಸಂರಕ್ಷಣೆ.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ 80 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳನ್ನು 'ರಾಮ್‌ಸಾರ್ ತಾಣಗಳು' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

      

​೨. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

​ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ರಹಿತ NPT ಮತ್ತು CTBT ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ:

1. ​ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಪ್ಪಂದ (Chemical Weapons Convention - CWC, 1993):
   • ​ವಿಷಯ: ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಯುಧಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ಭಾರತವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು OPCW (Organization for the Prohibition of Chemical Weapons) ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ.

2. ​ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಪ್ಪಂದ (Biological Weapons Convention - BWC, 1972):
   • ​ವಿಷಯ: ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ವಿಷಪೂರಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ (Biological and Toxin Weapons) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು ಪ್ರಥಮ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

3. ​ಮಲ್ಟಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರೆಜಿಮ್ಸ್ (Export Control Regimes):

   • ​ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು MTCR (Missile Technology Control Regime - 2016), Wassenaar Arrangement (2017), ಮತ್ತು Australia Group (2018) ಎಂಬ 3 ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

      

​೩. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಕಾನೂನುಗಳು

1. ​ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (WTO Agreements, 1995):
   • ​ವಿಷಯ: ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸುಂಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (TRIPS) ನಿರ್ವಹಣೆ.

   • ​ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತವು WTO ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದೆ.

2. ​ಸಮುದ್ರದ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲಿನ ಯುಎನ್ ಒಪ್ಪಂದ (UNCLOS - UN Convention on the Law of the Sea, 1982):
   • ​ವಿಷಯ: ಸಾಗರ ಗಡಿಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು (EEZ - Exclusive Economic Zone).

   • ​ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ಭಾರತವು UNCLOS ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, 'Freedom of Navigation' (ಸಾಗರ ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಅನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

3. ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಒಪ್ಪಂದ (Chicago Convention, 1944):

   • ​ವಿಷಯ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಂಚಾರ ಭದ್ರತೆ, ವಾಯುಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ನಿಯಮಗಳು (ICAO).

      

​೪. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

1. ​ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ (ICCPR, 1966):
   • ​ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಈ ಯುಎನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.
2. ​ಮಹಿಳಾ ತಾರತಮ್ಯ ತಡೆ ಒಪ್ಪಂದ (CEDAW, 1979):

   • ​ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ.

3. ​ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದ (UN Convention on the Rights of the Child - UNCRC, 1989):
   • ​ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ/ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯ ತಡೆಗಾಗಿ ಭಾರತವು 1992 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.

ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡದೇ ಇರುವ (Non-Signatory) ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶ / ಒಪ್ಪಂದಗಳು: ( List of Conventions Agreements not ratified by India / Major International Treaties Where India is a Non-Signatory)

ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡದೇ ಇರುವ (Non-Signatory) ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶ / ಒಪ್ಪಂದಗಳು:

( List of Conventions Agreements not ratified by India / Major International Treaties Where India is a Non-Signatory)

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​UPSC/KPSC (IAS/KAS) ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಮಾಡದಿರುವ (Non-Signatory) ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.​

ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ:

​ಅ) ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ರಹಿತ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (Nuclear & Arms Treaties):

1. ​ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ರಹಿತ ಪ್ರಸರಣ ಒಪ್ಪಂದ - NPT (Non-Proliferation Treaty, 1968):

   • ​ಏನಿದು?: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ತರಲಾದ ಒಪ್ಪಂದ.

   • ​ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ (Discriminatory) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನಿಲುವು. 1967 ರ ಮೊದಲು ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ 5 ದೇಶಗಳಿಗೆ (US, Russia, UK, France, China - P5) ಮಾತ್ರ ಪರಮಾಣು ನಿಗ್ರಹ ದೇಶಗಳೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಉಳಿದ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುತ್ತದೆ.

2. ​ಸಮಗ್ರ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿಷೇಧ ಒಪ್ಪಂದ - CTBT (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty, 1996):

   • ​ಏನಿದು?: ಸೈನಿಕ ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪರಮಾಣು ಸ್ಫೋಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.

   • ​ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಇದು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 

3. ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ 'ರೋಮ್ ಶಾಸನ' (Rome Statute of the International Criminal Court - ICC, 1998):

   • ​ಏನಿದು?: ಜನಾಂಗೀಯ ಹತ್ಯೆ (Genocide), ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ICC) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದ.

   • ​ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ICC ಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 'ಅಪರಾಧ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.

4. ​ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ನಿಷೇಧ ಒಪ್ಪಂದ / ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ (Ottawa Convention / Anti-Personnel Mine Ban Convention, 1997):

   • ​ಏನಿದು?: ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸುವ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್‌ಗಳ' (Anti-personnel mines) ಬಳಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.

   • ​ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್‌ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿವೆ.

5. ​ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ (Convention on Cluster Munitions - CCM, 2008):

   • ​ಏನಿದು?: ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ 'ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಬಾಂಬ್‌ಗಳ' ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.

   • ​ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ಗಡಿ ಭದ್ರತೆಯ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ಇದರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದೆ.

6. ​Refugee Convention, 1951 (ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಾವೇಶ):

   • ​ಏನಿದು?: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರ (Refugees) ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ.

   • ​ಭಾರತ ಸಹಿ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತವು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ). 

ಮಿಷನ್ ಲೈಫ್' (Mission LiFE - Lifestyle for Environment)

 'ಮಿಷನ್ ಲೈಫ್' (Mission LiFE - Lifestyle for Environment)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 

​UPSC ಮತ್ತು KPSC (IAS/KAS) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ GS-3 (ಪರಿಸರ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ)

 

 ಮಿಷನ್ ಲೈಫ್ ಎಂಬುದು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಚಳವಳಿಯಾಗಿದೆ.

• ​ಹಿನ್ನೆಲೆ: 2021 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುಎನ್ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ (COP26) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.  
• ನಂತರದ ಜಾರಿ: 2022 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕೆವಾಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‌ಒ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಗುಟೆರಸ್ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ 'ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡುವ' (Use and Throw) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು (Mindful and Deliberate Utilization) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ಮಿಷನ್ ಲೈಫ್‌ನ 3 ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು (Key Phases):

1. ​ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಬದಲಾವಣೆ (Individual Action): ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತನ್ನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸುವುದು, ನೀರು/ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿಸುವುದು) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
2. ​ಸಮುದಾಯದ ಚಳವಳಿ (Mass Movement): ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮನೆ, ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 'Pro-Planet People' (P3) ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು.
3. ​ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸುಧಾರಣೆ (Policy & Market Shift): ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

 

 

 

DAY-05: SDA, FDA, PC, PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ 15 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು. (Daily Current Affairs Q&A for Competitive Exams):

 DAY-05: SDA, FDA, PC, PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ 15 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು. (Daily Current Affairs Q&A for Competitive Exams): 
 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

1. ​ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದವು 'ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್' (Inter-State Council) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ?
   • ​ಉತ್ತರ: ಅನುಚ್ಛೇದ 263 (Article 263).
   
   
2. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆಯೋಗ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ (Sarkaria Commission).
   
   
3. ಪ್ರಶ್ನೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (NGT) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: 2010.
   
   
4. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (NCPOR) ಇರುವ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ, ಗೋವಾ.
   
   
5. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಆಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ (3ನೇ) ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಹೆಸರೇನು?
   • ​ಉತ್ತರ: 'ಭಾರತಿ' (Bharati - 2012).
   
   
6. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ತಡೆಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾರು?
   • ​ಉತ್ತರ: ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ.
   
   
7. ಪ್ರಶ್ನೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ 3 ಬೃಹತ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಂದಿರುವ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರೇನು?
   • ​ಉತ್ತರ: 'ಭಾವ್ಯ - ರಾಸಾಯನ್' ಯೋಜನೆ (BHAVYA - Rasayan).
   
   
8. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣದ (Bharatiya Antariksha Station) ಮೊದಲ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಉಡಾವಣೆಯ ಗುರಿಯ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: 2028.
   
   
9. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ (Forest Rights Act) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: 2006.
   
   
10. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ರಚನೆಯಾಗುವ JPC ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ?
    • ​ಉತ್ತರ: 2:1 ಅನುಪಾತ (ಲೋಕಸಭೆ:ರಾಜ್ಯಸಭೆ).
    
    
11. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ನಾಸಾ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗದ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ರಾಡಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಯಾವುದು?
    • ​ಉತ್ತರ: ನಿಸಾರ್ (NISAR).
    
    
12. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಮಿಷನ್ 'ಸಮುದ್ರಯಾನ್' ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಜಲಾವೃತ ವಾಹನದ ಹೆಸರೇನು?
    • ​ಉತ್ತರ: ಮತ್ಸ್ಯ-6000 (MATSYA 6000).
    
    
13. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಪೋಲಿಸ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 'ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಪ್ರಕರಣ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
    • ​ಉತ್ತರ: 2006
    
     
14. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು?
    • ​ಉತ್ತರ: 73 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992.
    
    
15. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 8 ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?
    • ​ಉತ್ತರ: 22 ಭಾಷೆಗಳು.

DAY-04: SDA, FDA, PC, PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ 15 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು. (Daily Current Affairs Q&A for Competitive Exams):

 DAY-04: SDA, FDA, PC, PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ 15 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು. (Daily Current Affairs Q&A for Competitive Exams): 
 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

1. ​ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಯಾರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (Task Force) ರಚಿಸಿದೆ?
   • ​ಉತ್ತರ: ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ (UIDAI ನಿಕಟಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು).
   
   
2. ಪ್ರಶ್ನೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ 3 ಬೃಹತ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರೇನು?
   • ​ಉತ್ತರ: 'ಭಾವ್ಯ - ರಾಸಾಯನ್' ಯೋಜನೆ (BHAVYA - Rasayan).
   
   
3. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ ಪೇಪರ್ ಲೀಕ್ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡದ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು?
   • ​ಉತ್ತರ: 10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ.
   
   
4. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಬಳ್ಳಾರಿ - ಗುಂಟಕಲ್ ರೈಲ್ವೆ ಬಹುಪಥ ಯೋಜನೆಯು ಯಾವ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ?
   • ​ಉತ್ತರ: ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ.
   
   
5. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕವೊಂದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ರಚನೆಯಾಗುವ 'ಜಂಟಿ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿ'ಯಲ್ಲಿ (JPC) ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ?
   • ​ಉತ್ತರ: 2:1 ಅನುಪಾತ.
   
   
6. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದವು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?
   • ​ಉತ್ತರ: ಅನುಚ್ಛೇದ 262 (Article 262).
   
   
7. ಪ್ರಶ್ನೆ: ನಾಸಾ (NASA) ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ರಾಡಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: ನಿಸಾರ್ (NISAR).
   
   
8. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದ ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಮಿಷನ್ 'ಸಮುದ್ರಯಾನ್' ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಜಲಾವೃತ ವಾಹನದ ಹೆಸರೇನು?
   • ​ಉತ್ತರ: ಮತ್ಸ್ಯ-6000 (MATSYA 6000).
   
   
9. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ' (Forest Rights Act) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
   • ​ಉತ್ತರ: 2006 ರಲ್ಲಿ.
   
   
10. ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ' (IUCN) ದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?
    • ​ಉತ್ತರ: ಗ್ಲಾಂಡ್ (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್).
    
    
11. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ವೇಳೆ' (Question Hour) ದಿನದ ಯಾವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
    • ​ಉತ್ತರ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11:00 ರಿಂದ 12:00 ರವರೆಗೆ (ಮೊದಲ ಗಂಟೆ).
    
    
12. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಆರ್ಬಿಟಲ್ ರಾಕೆಟ್ 'ವಿಕ್ರಮ್-೧' ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು?
    • ​ಉತ್ತರ: ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ (Skyroot Aerospace).
    
    
13. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸಾಲ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ 'CRR' ನ ಪೂರ್ಣರೂಪವೇನು?
    • ​ಉತ್ತರ: Cash Reserve Ratio (ಕ್ಯಾಶ್ ರಿಸರ್ವ್ ರೇಶಿಯೋ)
    
     
14. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 8 ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?
    • ​ಉತ್ತರ: 22 ಭಾಷೆಗಳು.
    
    
15. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಯಾರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ?
    • ​ಉತ್ತರ: ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು.

ಆವರ್ತನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Periodic Labour Force Survey - PLFS)

 

ಆವರ್ತನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Periodic Labour Force Survey - PLFS) 

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 - ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು: 

• ಆವರ್ತನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (PLFS) ಪ್ರಕಾರ, ಕೋವಿಡ್‌ಗಿಂತ ಪೂರ್ವದ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ತಮ ಚೇತರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
• 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು 2022 ರಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇ. 3.6 ರಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 3.1 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭ ;

ಯಾರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ?: ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO) ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಆರಂಭ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಿಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

2. ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ಅಂದಾಜು: ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ (CWS) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ (ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಂತೆ ಮಾಸಿಕ ಬುಲೆಟಿನ್ ಮೂಲಕ) ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವುದು. 
• ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡಕ್ಕೂ 'ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ' (Usual Status) ಹಾಗೂ 'ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ' (CWS) ಎರಡರಲ್ಲೂ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಗ್ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು.

3. ಅಳೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳು (Indicators)

PLFS ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ: 

• ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ದರ (LFPR): ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ.
• ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತ (WPR): ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ.
• ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ (UR): ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗದೇ ಇರುವವರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ

4. ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು

• ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ (Usual Status): ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವ ದಿನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ 365 ದಿನಗಳ (ಒಂದು ವರ್ಷ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ (CWS): ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವ ದಿನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ 7 ದಿನಗಳ (ಒಂದು ವಾರ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. 

 

ಇತ್ತೀಚಿನ PLFS ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಮತ್ತು LFPR ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿವರ.

 

​(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ (Usual Status: PS+SS) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ)

​1. ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ (Unemployment Rate - UR)

​ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗದೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ:

• ​ಸಮಗ್ರ/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ: 3.1%

• ​ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗ: 2.4%

• ​ನಗರ ಭಾಗ: 4.8%

• ​ಪುರುಷರು: 3.1%

• ​ಮಹಿಳೆಯರು: 3.1%

• ​ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ (15-29 ವರ್ಷ): 9.9% (ನಗರ ಯುವಕರಲ್ಲಿ 13.6% ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರಲ್ಲಿ 8.3%)

​2. ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣ (LFPR)

​ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ:

• ​ಸಮಗ್ರ/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ LFPR: 59.3%

• ​ಪುರುಷರು: 79.1%

• ​ಮಹಿಳೆಯರು: 40.0%

• ​ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ: 62.8%

• ​ನಗರ ಪ್ರದೇಶ: 52.2%

​3. ಕಾರ್ಮಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅನುಪಾತ (Worker Population Ratio - WPR)

​ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ:

• ​ಸಮಗ್ರ/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ WPR: 57.4%

• ​ಪುರುಷರು: 76.6%

• ​ಮಹಿಳೆಯರು: 38.8%

• ​ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ: 61.2%

• ​ನಗರ ಪ್ರದೇಶ: 49.7%

​4. ವಲಯವಾರು ಉದ್ಯೋಗ ಹಂಚಿಕೆ (Sectoral Distribution)

• ​ಕೃಷಿ ವಲಯ (Agriculture): 43.0% (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ವಲಯ)

• ​ಸೇವಾ ವಲಯ (Services): 13.1%

• ​ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯ (Manufacturing): 12.1%

• ​ಕಟ್ಟಡ/ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯ (Construction): 12.0%

​5. ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪ (Type of Employment)

• ​ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು (Self-employed): 56.2%

• ​ಖಾಯಂ ವೇತನ/ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು (Regular Salaried): 23.6%

• ​ದಿನಗೂಲಿ/ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು (Casual Labour): ಸುಮಾರು 20.2%

ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:
PLFS ಬಂದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. 

• ​ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೈಜ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಸಮಯೋಚಿತ ದತ್ತಾಂಶ: ಹಿಂದೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ದತ್ತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. PLFS ಬಂದ ನಂತರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಿಖರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.
• ​ಮಹಿಳಾ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಅಳತೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ.