'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ ಎಂದರೇನು? ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) ? (What is the 'Shadow Fleet' and how does it operate?)

'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ ಎಂದರೇನು? ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) ? (What is the 'Shadow Fleet' and how does it operate?)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ‘ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ (Shadow Fleet - ಕರಾಳ ಹಡಗುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ) ಎಂಬುದು ಸದ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಭೂರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ‘ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್’ ಎಂದರೇನು?

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು (Economic Sanctions) ಮೀರಿ, ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ತೈಲ (Crude Oil) ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಅಥವಾ 'ಘೋಸ್ಟ್ ಫ್ಲೀಟ್' (Ghost Fleet) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ? (ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ)

ಈ ಹಡಗುಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ:

• ಮಾಲೀಕತ್ವದ ರಹಸ್ಯ: ಈ ಹಡಗುಗಳ ನಿಜವಾದ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರೆಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (Shell Companies) ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಧ್ವಜ ಬದಲಾವಣೆ (Flag of Convenience): ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿಲ್ಲದ ಪನಾಮ, ಲೈಬೀರಿಯಾ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಬೊನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಈ ಹಡಗುಗಳು ಬಳಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
• AIS ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಗಿತ (Going Dark): ಹಡಗು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ 'ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' (Automatic Identification System - AIS) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಇವು ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಡಗಿನ ಸಂಚಾರದ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯೆ ತೈಲ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಲು ಒಂದು ಹಡಗಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹಡಗಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ತೈಲವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ (Ship-to-Ship transfer) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?

• ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ: ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳು ರಷ್ಯಾದ ತೈಲದ ಮೇಲೆ ಜಿ7 (G7) 'ಬೆಲೆ ಮಿತಿ' (Price Cap) ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದವು.
• ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರತಿವ್ಯೂಹ: ತನ್ನ ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ರಷ್ಯಾವು ನೂರಾರು ಹಳೆಯ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಈ 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ರಷ್ಯಾ ತೈಲವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

4. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜಾಗತಿಕ ಅಪಾಯಗಳು

• ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಆತಂಕ: ಈ ಫ್ಲೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಹಡಗುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು (15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವು), ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮೆ (Insurance) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಯಾದರೆ (Oil Spill) ಭಾರಿ ಪರಿಸರ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಹಣದ ಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

5. ಲಿಂಡ್ಸೆ ಒ ಗ್ರಹಾಂ ಮಸೂದೆಯ ಕಣ್ಣು

ಅಮೆರಿಕವು ತರುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ‘ಲಿಂಡ್ಸೆ ಒ ಗ್ರಹಾಂ’ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯೇ ಈ 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಅನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಕೊಡುವ, ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ತೈಲ ಖರೀದಿಸುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಅಮೆರಿಕ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಈ ಕಾನೂನು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಟಿಪ್ಸ್: ಐಎಎಸ್, ಕೆಎಎಸ್‌ನಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು (International Relations) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಶ್ಯಾಡೊ ಫ್ಲೀಟ್' ಕುರಿತು ನೇರ ಅಥವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು.

 

Telegram ನಲ್ಲಿ Join ಆಗಿ... https://t.me/spardhalokaa 

ಇಂದರ್‌ಕಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: (Inderkilla National Park)

 

ಇಂದರ್‌ಕಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: 

(Inderkilla National Park) 

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 

 

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಲ್ಲು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ​ಸ್ಥಾಪನೆ: 2010 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಇದು ಸುಮಾರು 104 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ​ಭೌಗೋಳಿಕತೆ: ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಶಂಕುಮರದ (Coniferous) ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

​ 

ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು

• ​ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ: ಇಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ (Snow Leopard), ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ (Musk Deer), ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಂದು ಕರಡಿ (Himalayan Brown Bear), ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಹಾಗೂ ಐಬೆಕ್ಸ್‌ನಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ​ಪಕ್ಷಿಸಂಕುಲ: ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೊನಾಲ್ (ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ), ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಅಪರೂಪದ ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
• ​ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ದೇವದಾರು (Deodar), ಓಕ್, ಪೈನ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

​ 

ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

• ​ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಮೀಪದ ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯ: ಹಿಮ ಕರಗಿದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಾದ ಮೇ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಹಿಮಪಾತವಿರುತ್ತದೆ.
• ​ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್: ಅನ್ವೇಷಣಾ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ (Trekkers) ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿದಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: (Recently held major National, International joint military exercises (bilateral and multilateral))

 ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: (Recently held major National, International joint military exercises (bilateral and multilateral))
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು:

​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

• ​ವಜ್ರ ಪ್ರಹಾರ (Vajra Prahar): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ (Special Forces) ನಡುವೆ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಕ್ಲೋಹ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.
• ​ಧರ್ಮ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ (Dharma Guardian): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಭೂಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.
• ​ಖಂಜರ್ (Khanjar): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮಿಸ್ಸಾಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತಾಲೀಮು.

• ​ಸೈಕ್ಲೋನ್ (Cyclone): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ತಾಲೀಮು.

• ​ಡಸ್ಟ್ಲಿಕ್ (Dustlik): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.

• ​ಟೈಗರ್ ಟ್ರಯಂಫ್ (Tiger Triumph): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ (HADR) ಅಭ್ಯಾಸ (ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ).

• ​ಹರಿಮೌ ಶಕ್ತಿ (Harimau Shakti): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಹಾಜನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಫೈರಿಂಗ್ ರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.
• ​ಮೈತ್ರಿ (Maitree): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಮೇಘಾಲಯದ ಉಮ್ರೋಯಿ ಮಿಲಿಟರಿ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ.

​ದೇಶೀಯ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

• ​ತ್ರಿಶೂಲ್ (Exercise Trishul): ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಪಡೆ, ನೌಕಾಪಡೆ, ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆ ಮತ್ತು ಬಿಎಸ್‌ಎಫ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಗುಜರಾತ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಬೃಹತ್ ಜಂಟಿ ತಾಲೀಮು.

• ​ಪೂರ್ವಿ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರಹಾರ (Poorvi Prachand Prahar): ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮೂರೂ ಪಡೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ಹೈ-ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ.

• ​ಆಂಫೆಕ್ಸ್ (AMPHEX): ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾರವಾರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಉಭಯವಾಸಿ (Amphibious/ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ) ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ.

• ​ಭಾರತ್ ಶಕ್ತಿ (Bharat Shakti): ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪೋಖ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾದ ತ್ರಿವಿಧ ಪಡೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ.

'CSC-ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ಪೂರಕ ಪರಿಹಾರದ ಸಮಾವೇಶ' ಹಾಗು ಅದರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿ: (CSC - Convention on Supplementary Compensation for Nuclear Damage and its main objectives, procedure and details and the recent Amendment to the CSC)

'CSC-ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ಪೂರಕ ಪರಿಹಾರದ ಸಮಾವೇಶ' ಹಾಗು ಅದರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು  ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿ:  (CSC - Convention on Supplementary Compensation for Nuclear Damage and its main objectives, procedure and details and the recent Amendment to the CSC)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Convention on Supplementary Compensation for Nuclear Damage (CSC) (ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ಪೂರಕ ಪರಿಹಾರದ ಸಮಾವೇಶ) ಎಂಬುದು ಪರಮಾಣು ದುರಂತಗಳು ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣ ಸೋರಿಕೆಯಂತಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಘಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ತ್ವರಿತ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IAEA) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 1997 ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತವು ಈ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27 ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಿ, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು (Ratify). ‘ದಿ ಶಾಂತಿ ಆಕ್ಟ್, 2025’ (The SHANTI Act, 2025) ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(3) ರಲ್ಲೂ ಸಹ ಈ ಸಮಾವೇಶದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. 

 

ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ಪೂರಕ ಪರಿಹಾರದ ಸಮಾವೇಶದ (CSC) ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವ ದೇಶಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

​ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿರುವ (Ratified / In Force) ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

• ​ಭಾರತ (India): 2010 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿ, 2016 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು.

• ​ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ (United States): ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮೊದಲು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
• ​ಜಪಾನ್ (Japan): ಫುಕುಶಿಮಾ ದುರಂತದ ನಂತರ ಪರಮಾಣು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.
• ​ಕೆನಡಾ (Canada)
• ​ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ (Argentina)
• ​ಯುಎಇ (United Arab Emirates)
• ​ಘಾನಾ (Ghana)
• ​ಮಾಂಟೆನೆಗ್ರೊ (Montenegro)
• ​ಮೊರಾಕೊ (Morocco)
• ​ರುಮೇನಿಯಾ (Romania)

​ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ (Signatories) ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

• ​ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
• ​ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ
• ​ಇಟಲಿ
• ​ಲಿಥುವೇನಿಯಾ
• ​ಮಾರಿಷಸ್
• ​ಪೆರು
• ​ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್
• ​ಸೆನೆಗಲ್
• ​ಉಕ್ರೇನ್
• ​ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ

​ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶ

• ​ಸಿಎಸ್‌ಸಿ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು (Entry into Force) ಕನಿಷ್ಠ 5 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 4,00,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಥರ್ಮಲ್) ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿತ್ತು.
• ​ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳು ಈ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿತಿ ತಲುಪಿ, ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

​1. CSC ಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ​ಜಾಗತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಆಡಳಿತ (Global Liability Regime): ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪರಮಾಣು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತರುವುದು.
• ​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ: ದೇಶೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೀರಿ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

• ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ: ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಅಥವಾ ಅನಿಯಮಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಭೀತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.

​2. ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಎರಡು ಹಂತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Two-Tier Compensation System)

​CSC ಒಪ್ಪಂದವು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಎರಡು ಹಂತದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ:

• ​ಮೊದಲ ಹಂತ (Tier 1 - ದೇಶೀಯ ಪರಿಹಾರ):
  • ​ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಆದ ದೇಶೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಕನಿಷ್ಠ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಬೇಕು.
  • ​ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರದ ಆಪರೇಟರ್ (ಅಥವಾ ಆಯಾ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರ) ಕನಿಷ್ಠ 300 ಮಿಲಿಯನ್ SDR (Special Drawing Rights) ನಷ್ಟು (ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು) ಭರಿಸಲು ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

• ​ಎರಡನೇ ಹಂತ (Tier 2 - ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರಕ ನಿಧಿ):
  • ​ಅಪಘಾತದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಯ ಮೊತ್ತವು ಮೊದಲ ಹಂತದ (300 ಮಿಲಿಯನ್ SDR) ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, CSC ಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ರಚಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ​ಈ ನಿಧಿಗೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನೀಡುವ ವಂತಿಗೆಯು (contribution) ಆಯಾ ದೇಶದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (installed nuclear capacity) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ದರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.

  .

  ​3. CSC ಯ ಮೂಲಭೂತ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳು

  ​CSC ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾಗತಿಕ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

  • ​ಆಪರೇಟರ್‌ನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (Strict and Exclusive Liability): ತಪ್ಪು ಯಾರದ್ದೇ ಇರಲಿ (No-fault liability), ಹಾನಿಗೆ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆಪರೇಟರ್ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪೂರೈಕೆದಾರರ (Suppliers) ಮೇಲೆ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ​ಕಡ್ಡಾಯ ವಿಮೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಭದ್ರತೆ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಪರೇಟರ್ ತನ್ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಿತಿಗೆ ಸಮನಾದ ವಿಮೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
  • ​ಏಕೈಕ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Single Forum/Jurisdiction): ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಯೋಗಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತದ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್) ಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಹೂಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
  • ​ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪರಿಹಾರ: ಸಂತ್ರಸ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ವಾಸಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

  ​4. ಭಾರತಕ್ಕೆ CSC ಯ ಮಹತ್ವ

  • ​ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಲಭ್ಯತೆ: ಭಾರತವು CSC ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೂರೈಕೆದಾರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಯಿತು.
  • ​ಬೃಹತ್ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕವಚ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಮಾಣು ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿ, ದೇಶೀಯ ವಿಮಾ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಗಳು ಸಾಲದೇ ಬಂದರೆ, CSC ಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರಕ ನಿಧಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
  • ​‘ದಿ ಶಾಂತಿ ಆಕ್ಟ್, 2025’ ರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ: ಹೊಸ ಕಾನೂನಿನ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(3) ರಲ್ಲಿ, ದೇಶೀಯವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ 300 ಮಿಲಿಯನ್ SDR ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು CSC ಸಮಾವೇಶದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
  
  

- ಜಾಗತಿಕ CSC ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ 2026 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿ: 

ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ಪೂರಕ ಪರಿಹಾರದ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ (CSC) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IAEA) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ 13 ಜನವರಿ 2026 ರಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

​ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿ ವಿವರ (Article IV ತಿದ್ದುಪಡಿ)

• ​ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ರಹಿತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ: ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರಕ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ (Tier 2 International Fund) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ದರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣ ನೀಡಬೇಕಿತ್ತು. 2026ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಚ್ಛೇದ IV. 1(b) (Article IV. 1(b)) ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ದೇಶಗಳು ಈ ಪೂರಕ ನಿಧಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ವಂತಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದೆ.

​ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ

• ​ಸದಸ್ಯತ್ವ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ನಿವಾರಣೆ: ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಿಎಸ್‌ಸಿ ಸೇರಿದರೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ಹಣ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದವು.
• ​ಸಮಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂಚಿಕೆ: ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡದ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹೇರದೆ, ಕೇವಲ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚುವುದು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ.
• ​ಜಾಗತಿಕ ಕವಚ: ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗೆ ಪರಿಹಾರದ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗೊಳಿಸುವುದು.

 

 

 

 

 

 

 

 

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿದೇಶ ಸಹಯೋಗ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷತೆ : (Major Nuclear Power Plants of India with Foreign Collaboration and their importance)

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿದೇಶ ಸಹಯೋಗ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷತೆ :
(Major Nuclear Power Plants of India with Foreign Collaboration and their importance)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು, ಅವುಗಳಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಹಯೋಗದ ವಿವರಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:  

 

ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರ	ರಾಜ್ಯ	ವಿದೇಶಿ ಸಹಯೋಗ / ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ	ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ
1.ತಾರಾಪುರ (TAPS)	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	ಅಮೆರಿಕ (USA) & GE (ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್)	ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ (1969). ಆರಂಭಿಕ ಘಟಕಗಳು ಕುದಿಯುವ ನೀರು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (BWR) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿವೆ.
2.ರಾವತ್‌ಭಾಟಾ / ರಾಜಸ್ಥಾನ (RAPS)	ರಾಜಸ್ಥಾನ	ಕೆನಡಾ (CANDU ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)	ಆರಂಭಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಕೆನಡಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು (1974ರ ನಂತರ ಭಾರತ ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿತು).
3.ಕುಡಂಕುಳಂ (KKNPP)	ತಮಿಳುನಾಡು	ರಷ್ಯಾ (Rosatom / Atomstroyexport)	ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸ್ಥಾವರ.  ರಷ್ಯಾದ VVER-1000 ಮಾದರಿಯ ಲೈಟ್ ವಾಟರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
4.ಕಲ್ಪಾಕ್ಕಂ / ಮದ್ರಾಸ್ (MAPS)	ತಮಿಳುನಾಡು	ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ (Indigenous)	ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾವರ; ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (PFBR) ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.
5.ಕೈಗಾ	ಕರ್ನಾಟಕ	ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ (NPCIL)	ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರೆಶರೈಸ್ಡ್ ಹೆವಿ ವಾಟರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (PHWR). ಸತತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.
6.ಕಾಕ್ರಪಾರ್ (KAPS)	ಗುಜರಾತ್	ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ	ಭಾರತದ ಮೊದಲ ದೇಶೀಯ 700 MWe ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಭಾರಜಲ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (PHWR) ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.
7.ನರೋರಾ (NAPS)	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ	ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ	ಗಂಗಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸದ PHWR ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

 

- ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶ ಸಹಯೋಗ:

• ​ಜೈತಾಪುರ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ): ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸಹಯೋಗ (EDF / Areva - EPR ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು). ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರಮಾಣು ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಲಿದೆ.
• ​ಕೊವ್ವಾಡ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಅಮೆರಿಕ ಸಹಯೋಗ (Westinghouse - AP1000 ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು).
• ​ಛಾಯಾ ಮಿಥಿ ವಿರ್ಡಿ (ಗುಜರಾತ್): ಅಮೆರಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ.
• ​ಹರಿಪುರ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ): ರಷ್ಯಾ ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಯೋಜನೆ.

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು '(UNESCO)ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ‌'ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು : (Countries with the Most UNESCO World Heritage Sites)

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು '(UNESCO)ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ‌'ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು :

(Countries with the Most UNESCO World Heritage Sites)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 

ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಣಗಳನ್ನು 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು' (World Heritage Sites) ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. 

 

ಶ್ರೇಣಿ	ದೇಶ	ತಾಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ	ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳು
1	ಇಟಲಿ	61	ಕೊಲೋಸಿಯಮ್ (ರೋಮ್), ವೆನಿಸ್, ಪಾಂಪೈ, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ, ಡಾಲಮೈಟ್ಸ್ ಪರ್ವತಗಳು
2	ಚೀನಾ	60	ಚೀನಾದ ಮಹಾಗೋಡೆ, ಫಾರ್ಬಿಡನ್ ಸಿಟಿ, ಟೆರ್ರಾಕೋಟಾ ಆರ್ಮಿ, ಹುವಾಂಗ್‌ಶಾನ್ ಪರ್ವತ
3	ಜರ್ಮನಿ	55	ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ (ಬರ್ಲಿನ್),  ಜೋಲ್‌ವೆರಿನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಸಂಕೀರ್ಣ
4	ಫ್ರಾನ್ಸ್	54	ಐಫೆಲ್ ಟವರ್ ಒಳಗೊಂಡ ಸೀನ್ ನದಿ ತೀರ, ವರ್ಸೇಲ್ಸ್ ಅರಮನೆ, ಮಾಂಟ್ ಸೇಂಟ್-ಮೈಕೆಲ್
5	ಸ್ಪೇನ್	50	ಸಾಗ್ರಾಡಾ ಫೆಮಿಲಿಯಾ  (ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ), ಅಲ್ಹಾಂಬ್ರಾ ಕೋಟೆ (ಗ್ರೆನಡಾ), ಕ್ಯಾಮಿನೊ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ
6	ಭಾರತ	44	ತಾಜ್ ಮಹಲ್, ಹಂಪಿ, ಅಜಂತಾ-ಎಲ್ಲೋರಾ ಗುಹೆಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಕಾಜಿರಂಗ
7	ಮೆಕ್ಸಿಕೋ	36	ಚಿಚೆನ್ ಇಟ್ಜಾ, ಟಿಯೋಟಿಯುಕಾನ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಿಟಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ
8	ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್	35	ಸ್ಟೋನ್‌ಹೆಂಜ್, ಲಂಡನ್ ಟವರ್, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಳೆಯ ನಗರ

 

ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳ ವಿವರ:

• ​ಇಟಲಿ (61 ತಾಣಗಳು): ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ (Renaissance) ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಮಲ್ಫಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಲಮೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

• ​ಚೀನಾ (60 ತಾಣಗಳು): ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ, ರಾಜವಂಶಗಳ ಅರಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ​ಜರ್ಮನಿ (55 ತಾಣಗಳು): ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳು, ಕೋಟೆಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿರುವ ತಾಣಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

• ​ಫ್ರಾನ್ಸ್ (54 ತಾಣಗಳು): ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆಗಳು, ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈನ್ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

• ​ಸ್ಪೇನ್ (50 ತಾಣಗಳು): ರೋಮನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

• ​ಭಾರತ (44 ತಾಣಗಳು): ಭಾರತವು 35 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, 7 ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ 1 ಮಿಶ್ರ (ಖಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ) ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಂಪಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳೂ (ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು, ಸೋಮನಾಥಪುರ) ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

 

ಹಿಮ-ಆಲ್ಬೆಡೋ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದರೇನು? ಇದು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? ಮತ್ರು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು (what is ice-albedo effects, how doe it work and Major impacts on global climate)

 'ಹಿಮ-ಆಲ್ಬೆಡೋ ಪರಿಣಾಮ' (ice-albedo effects) :

ಹಿಮ-ಆಲ್ಬೆಡೋ ಪರಿಣಾಮ (Ice-Albedo Feedback) ಎಂಬುದು ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೌರ ವಿಕಿರಣದ ಪ್ರತಿಫಲನದ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (Positive Climate Feedback Loop).

​- ಆಲ್ಬೆಡೋ ಎಂದರೇನು?

​ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೌರ ವಿಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅನುಪಾತವೇ ಆಲ್ಬೆಡೋ (Albedo). 

- ಇದರ ಮೌಲ್ಯ 0 ರಿಂದ 1 ರವರೆಗೆ (ಅಥವಾ 0% ರಿಂದ 100%) ಇರುತ್ತದೆ.

ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಧ	ಅಂದಾಜು ಆಲ್ಬೆಡೋ ಪ್ರಮಾಣ	ಸ್ವಭಾವ
1.ಹೊಸ ಹಿಮ (Fresh Snow)	0.80 – 0.90 (80% - 90%)	ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಫಲನ, ಶಾಖ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
2.ಸಮುದ್ರದ ಹಿಮ (Sea Ice)	0.50 – 0.70 (50% - 70%)	ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌರ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.
3.ಮುಕ್ತ ಸಾಗರದ ನೀರು (Open Ocean)	0.06 – 0.10 (6% - 10%)	ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಫಲನ, 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
4. ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು	0.10 – 0.25 (10% - 25%)	ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಫಲನ, ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖ ಹೀರಿಕೆ

 

ಇದು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?

​ಹಿಮ-ಆಲ್ಬೆಡೋ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಧನಾತ್ಮಕ ಹಿಮ್ಮಾಹಿತಿ (positive feedback loop) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆರಂಭಿಕ ತಾಪಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ:

• ​ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಚಕ್ರ (Warming Loop):
  1. ​ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ (ಉದಾ: ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್) ಹಿಮ ಕರಗಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
  2. ​ಹಿಮ ಕರಗಿದಾಗ ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಸಾಗರ ನೀರು ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
  3. ​ಮೇಲ್ಮೈನ ಆಲ್ಬೆಡೋ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಶಾಖವನ್ನು ಸಾಗರವು ಹೆಚ್ಚು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

  4. ​ಸಾಗರ ಬಿಸಿಯಾದಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಮ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಕ್ರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತದೆ. 

• ​ಶೀತಲೀಕರಣದ ಚಕ್ರ (Cooling Loop - ಐಸ್ ಏಜ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ):
  • ​ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಹಿಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ > ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲ್ಬೆಡೋ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಸೌರ ಶಾಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ > ಭೂಮಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಹಿಮಯುಗಕ್ಕೆ (Ice Age) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

​ 

ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು

• ​ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶದ ತೀವ್ರ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ (Polar Amplification): ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗಿಂತ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವು 2 ರಿಂದ 4 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗಲು ಈ ಪರಿಣಾಮವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
• ​ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು (AMOC ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ): ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರು (ಕರಗಿದ ಹಿಮ) ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಲವಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಚಲನೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ: ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ನಡುವಿನ ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ 'ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್' (Jet Stream) ವಾಯುಪ್ರವಾಹಗಳು ಅಸ್ಥಿರಗೊಂಡು, ಬಿಸಿಗಾಳಿ, ಅಕಾಲಿಕ ಪ್ರವಾಹ ಹಾಗೂ ವಿಪರೀತ ಶೀತ ಮಾರುತಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
• ​ಹಿಮಪದರ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀಥೇನ್ ಬಿಡುಗಡೆ: ಶಾಶ್ವತ ಹಿಮಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ (Permafrost) ಕರಗುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದ ಮೀಥೇನ್ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

​ಹಿಮ-ಆಲ್ಬೆಡೋ ಪರಿಣಾಮವು ಭೂಮಿಯ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಮುರಿದು, ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

 

ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್' (Amber Box) ಸಬ್ಸಿಡಿ :

ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್' (Amber Box) ಸಬ್ಸಿಡಿ : 

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 

ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTO) ಕೃಷಿ ಮೇಲಿನ ಒಪ್ಪಂದದ (Agreement on Agriculture - AoA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ‘ಪೆಟ್ಟಿಗೆ’ಗಳಾಗಿ (Boxes) ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಹಸಿರು (Green), ನೀಲಿ (Blue), ಮತ್ತು ಅಂಬರ್ (Amber).

​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವ (trade-distorting) ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕೃಷಿ ಬೆಂಬಲ ಕ್ರಮಗಳು ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್ (Amber Box) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.

​ 

ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ​ವ್ಯಾಪಾರ ವಿರೂಪತೆ (Trade Distortion): ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದು.
• ​ಕಡಿತದ ಬಾಧ್ಯತೆ: WTO ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಒಟ್ಟು ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಚಿತ ಬೆಂಬಲ ಮಾಪನ (Aggregate Measurement of Support - AMS) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ 

ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗೆ ಒಳಪಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

• ​ಬೆಲೆ ಬೆಂಬಲ ಕ್ರಮಗಳು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (MSP - Minimum Support Price).
• ​ಒಳಹರಿವಿನ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು (Input Subsidies): ರಸಗೊಬ್ಬರ, ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರಾವರಿ, ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು.
• ​ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಬೆಂಬಲ (Market Price Support): ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆಗಿಂತ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬೆಲೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು. 

​ 

ಡಿ ಮಿನಿಮಿಸ್ ಮಿತಿ (De Minimis Limits)

​ಅಂಬರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮಿತಿಯೊಳಗೆ (De Minimis) ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ:

 

ದೇಶಗಳ ವರ್ಗ	ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ (De Minimis Limit)
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು (Developed Countries)	ಆಯಾ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ 5%
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು (Developing Countries - ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ)	ಆಯಾ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ 10%

 

 

 

 

 

 

 

 

(ಭಾಗ:2) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು. (Major inter-state river disputes and related things)

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:(ಭಾಗ:2)

(Major inter-state river disputes and related things)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

 ...ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ.

 

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

ಇಲ್ಲಿದೆ:

 

 

ನದಿ	ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು	ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ / ಒಪ್ಪಂದ	ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ನರ್ಮದಾ (Narmada)	ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ	• ನರ್ಮದಾ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (NWDT, 1969)	• ಉಗಮ: ಅಮರಕಂಟಕ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ (ಮೇಕಲ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ).• ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿ (ಕಂದಕ ಕಣಿವೆ - Rift Valley ಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ).• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಮುಳುಗಡೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪುನರ್ವಸತಿ.
ಪೆನ್ನಾರ್ / ಉತ್ತರ ಪಿನಾಕಿನಿ (Pennar)	ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು	• ಪೆನ್ನಾರ್ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (2023 ರಲ್ಲಿ ರಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ)	• ಉಗಮ: ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟ (ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ).• ಉಪನದಿಗಳು: ಜಯಮಂಗಲಿ, ಚಿತ್ರಾವತಿ, ಕುಂದೇರು, ಪಾಪಘ್ನಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ನದಿಗೆ (ದಕ್ಷಿಣ ಪಿನಾಕಿನಿ/ಪೆನ್ನಾರ್ ಜಲಾನಯನ) ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಯರಗೋಳ್ ಬಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಆಕ್ಷೇಪ.
ಪಾಲಾರ್ (Palar)	ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು	• 1892 ರ ಮದ್ರಾಸ್-ಮೈಸೂರು ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರ	• ಉಗಮ: ತಲಗವಾರ (ಚಿಂತಾಮಣಿ ತಾಲೂಕು, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ).• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕುಪ್ಪಂ ಬಳಿ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು ತಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ವಿವಾದ.
ಯಮುನಾ (Yamuna)	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಹರಿಯಾಣ, ದೆಹಲಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ	• ಮೇಲ್ ಯಮುನಾ ನದಿ ಮಂಡಳಿ (Upper Yamuna River Board - UYRB, 1994)	• ಉಗಮ: ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ).• ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಲದಂಡೆ ಉಪನದಿ.• ಉಪನದಿಗಳು: ಚಂಬಲ್, ಬೇಟ್ವಾ, ಕೇನ್, ಸಿಂಧ್, ಟೋನ್ಸ್.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ನಡುವೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹತ್ನಿಕುಂಡ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ದಾಮೋದರ್ (Damodar)	ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	• ದಾಮೋದರ್ ಕಣಿವೆ ನಿಗಮ (DVC Act, 1948)	• ಉಗಮ: ಛೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ (ಜಾರ್ಖಂಡ್).• ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು 'ಬಂಗಾಳದ ಕಣ್ಣೀರಿನ ನದಿ' (Sorrow of Bengal) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.• ಅಮೆರಿಕದ ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ ವ್ಯಾಲಿ ಅಥಾರಿಟಿ (TVA) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಹುಪಯೋಗಿ ನದಿ ಕಣಿವೆ ಯೋಜನೆ (DVC) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
ಸೋನ್ / ಬಾಣಸಾಗರ (Sone)	ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ	• ಬಾಣಸಾಗರ ಒಪ್ಪಂದ (1973)	• ಉಗಮ: ಅಮರಕಂಟಕ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ).• ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದಕ್ಷಿಣ (ಬಲದಂಡೆ) ಉಪನದಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಬಾಣಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಹಂಚಿಕೆ.
ಬಾರಕ್ / ತಿಪೈಮುಖ್ (Barak)	ಅಸ್ಸಾಂ, ಮಣಿಪುರ, ಮಿಜೋರಾಂ (ಜೊತೆಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ)	• ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ / ಜಂಟಿ ನದಿ ಆಯೋಗ (JRC)	• ಉಗಮ: ಮಣಿಪುರ ಬೆಟ್ಟಗಳು.• ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುರ‍್ಮಾ ಮತ್ತು ಕುಶಿಯಾರಾ ಎಂದು ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ನಂತರ ಮೇಘನಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ).• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಮಣಿಪುರದ ತಿಪೈಮುಖ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್ (Bacteriophages) (ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದು)

 

ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್ (Bacteriophages) ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ.

IAS, KAS ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (Science & Technology - Biology) ವಿಷಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದರ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

---

1. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್ ಎಂದರೆ ಸರಳವಾಗಿ ಏನರ್ಥ?

• 'ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್' ಎಂಬ ಪದವು ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ: 'ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ' ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಪದ 'ಫೇಜಿನ್' (ಅಂದರೆ 'ತಿನ್ನುವುದು' ಅಥವಾ 'ನಾಶಪಡಿಸುವುದು').
• ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ವಿಶೇಷ ವೈರಸ್‌ಗಳಾಗಿವೆ (Bacteria-eating viruses).
• ಇವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

2. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರ

• ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1915 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಟ್ವೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು 1917 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್-ಕೆನಡಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಡಿ ಹೆರೆಲ್ಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.

3. ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (Structure & Mechanism)

• ರಚನೆ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ತಲೆ (Capsid) ಮತ್ತು ಬಾಲದಂತಹ (Tail) ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತಲೆಯ ಒಳಗಡೆ ಅದರ ತಳೀಯ ದ್ರವ್ಯವಾದ ಡಿಎನ್‌ಎ (DNA) ಅಥವಾ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (RNA) ಇರುತ್ತದೆ.
• ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ:
  1. ಇದು ಮೊದಲು ಹಾನಿಕಾರಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
  2. ನಂತರ ತನ್ನ ಬಾಲದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ತಳೀಯ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು (DNA/RNA) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ದೇಹದೊಳಗೆ ಇಂಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  3. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಒಳಗಡೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾವಿರಾರು ನಕಲುಗಳನ್ನು (Sons/Replicas) ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
  4. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಕೋಶವು ಒಡೆದು (Lysis), ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಾಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಫೇಜ್‌ಗಳು ಹೊರಬಂದು ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

---

4. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮುಖ್ಯ? (ಫೇಜ್ ಥೆರಪಿ - Phage Therapy)

ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲೆಂದರೆ 'ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ' (Antibiotic Resistance / Superbugs).

• ಮನುಷ್ಯರು ಅತಿಯಾಗಿ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಆ ಮಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಸಾಯದಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು 'ಸೂಪರ್‌ಬಗ್ಸ್' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಯಾವಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಮಾತ್ರೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಆಗ ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಆ ಸೂಪರ್‌ಬಗ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಫೇಜ್ ಥೆರಪಿ' (Phage Therapy) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಯೋಗಗಳು

• ಗಂಗಾ ನದಿಯ ನೀರಿನ ರಹಸ್ಯ: ಗಂಗಾ ನದಿಯ ನೀರು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷ ಇಟ್ಟರೂ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್‌ಗಳು ಇವೆ. ಅವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರೋಗ ಹರಡುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ.

• ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು (ಮೀನು, ಮಾಂಸ, ಹಾಲು) ಹಾಳಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೃಷಿ ವಲಯ: ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ಬರುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.

---

ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಲಿಂಕ್ (Current Affairs Context)

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕರು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್ ಜೀನೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಲಾಭ ಏನೆಂದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ತರಹದ ಮಾರಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ನಾವೇ ಕೃತಕವಾಗಿ 'ಫೇಜ್'ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಆ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

---

IAS/KAS ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೂತ್ರ (Mains Answer Writing Tip):
"ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಗತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೋಫೇಜ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಸಮ್ಮಿಲನವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ (ಫೇಜ್ ಥೆರಪಿ) ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟಗೊಳಿಸಬಹುದು.

(ಭಾಗ-1) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: (Major inter-state river disputes and related things)

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:( ಭಾಗ:1)

(Major inter-state river disputes and related things)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

ಇಲ್ಲಿದೆ:

 

ನದಿ	ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು	ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ / ಒಪ್ಪಂದ	ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
01.ಕಾವೇರಿ (Cauvery)	ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ	• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (1990)• ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA, 2018)	• ಉಗಮ: ತಲಕಾವೇರಿ (ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ, ಕೊಡಗು).• ಉಪನದಿಗಳು: ಹಾರಂಗಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಕಬಿನಿ, ಶಿಂಷಾ, ಅರ್ಕಾವತಿ, ಭವಾನಿ, ಅಮರಾವತಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಹಾಗೂ ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ.
02.ಕೃಷ್ಣಾ (Krishna)	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ	• KWDT-I (ಬಚಾವತ್ ಆಯೋಗ, 1969)• KWDT-II (ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಆಯೋಗ, 2004)	• ಉಗಮ: ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ).• ಉಪನದಿಗಳು: ಭೀಮಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ, ಮೂಸಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಳ (524.256 ಮೀ.) ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರ-ತೆಲಂಗಾಣ ನಡುವಿನ ಮರುಹಂಚಿಕೆ.
03.ಮಹದಾಯಿ / ಮಾಂಡೋವಿ (Mahadayi)	ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	• ಮಹದಾಯಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (2010)	• ಉಗಮ: ಖಾನಾಪುರ (ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ).• ಗೋವಾದ ಜೀವನಾಡಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ನಾಲಾ ಯೋಜನೆ (ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ನೀರು ತಿರುಗಿಸಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ).
04.ಗೋದಾವರಿ (Godavari)	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಒಡಿಶಾ, ಪುದುಚೇರಿ	• ಗೋದಾವರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (1969)	• ಉಗಮ: ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರ (ನಾಸಿಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ).• ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾ / ವೃದ್ಧ ಗಂಗಾ).• ಉಪನದಿಗಳು: ಪ್ರಾಣಹಿತಾ, ಇಂದ್ರಾವತಿ, ಮಂಜ್ರಾ, ಪೆನ್‌ಗಂಗಾ, ಶಬರಿ.
05.ಮಹಾನದಿ (Mahanadi)	ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಒಡಿಶಾ	• ಮಹಾನದಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (2018)	• ಉಗಮ: ಸಿಹಾವಾ ಪರ್ವತ (ಧಮ್ತರಿ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ).• ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟು: ಹಿರಾಕುಡ್ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು).• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ಗಳಿಂದ ಒಡಿಶಾಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪ.
06.ರಾವಿ-ಬಿಯಾಸ್ (Ravi-Beas)	ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ	• ಇರಾಡಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (1986)	• ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವ ನದಿಗಳು.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಸಟ್ಲೇಜ್-ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ (SYL) ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿವಾದ.
07.ಪೆರಿಯಾರ್ (Periyar / Mullaperiyar)	ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು	• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಗಾ ಸಮಿತಿ	• ಉಗಮ: ಶಿವಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ (ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ).• ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ನದಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ಕೇರಳದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ (ನಿರ್ವಹಣೆ: ತಮಿಳುನಾಡು).
08.ವಂಶಧಾರಾ (Vamsadhara)	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ	• ವಂಶಧಾರಾ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (2010)	• ಉಗಮ: ಕಲಹಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ (ಒಡಿಶಾ).• ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿ.• ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ: ನೇರಡಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ಮಾಣ.

...ಮುಂದುವರೆಯುವುದು.

ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (Indian Carbon Market - ICM)

 ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್

 (Indian Carbon Market - ICM):

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

• ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಡಿಕಾರ್ಬನೈಸ್ (ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮುಕ್ತ) ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಇಂಗಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು (Domestic Carbon Market) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ.

• ​ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ: ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ ಎಫಿಷಿಯನ್ಸಿ (BEE) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ.

• ​ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

  • ​ಇದು ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೀಮ್ (CCTS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

  • ​ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ (GHG) ಹೊರಸೂಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 'ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್' (CCC) ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ.

  • ​ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು (ಟ್ರೇಡಿಂಗ್) ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

UPSC CSE Mains 2026: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-3 (GS-3) ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

 

UPSC CSE Mains 2026: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-3 (GS-3) ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು :

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ vs ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಘರ್ಷ, ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು, ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಮಗಳವರೆಗಿನ ಸಮಗ್ರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಹಿಡಿತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ನೈಜ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರುವುದು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

​Q1.

• ​English: What do you mean by Digital Rupee? In this context, explain the working and progress of India's Central Bank Digital Currency (CBDC). (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದರೇನು? ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ (CBDC) ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q2.

• ​English: Examine the view that financial inclusion is an integral part of social and economic inclusion in a country like India. Also throw light on the usefulness of the R.B.I.'s Financial Inclusion Index. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು (Financial Inclusion) ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. ಆರ್.ಬಿ.ಐ.ನ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದ (Financial Inclusion Index) ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q3.

• ​English: Describe the various Technology Missions initiated in Indian agriculture and examine their role in food security. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q4.

• ​English: Explain the factors responsible for inefficiency of agri-produce marketing. How e-commerce helps to reduce inefficiency of agri-produce marketing? Explain. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಕೃಷಿ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸಮರ್ಥತೆಗೆ/ಅದಕ್ಷತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ? ವಿವರಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q5.

• ​English: Explain by giving two examples, how biotechnology has helped the Indian farmers in processing their perishable crops. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು (Biotechnology) ಭಾರತೀಯ ರೈತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೇಗನೆ ಹಾಳಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ವಿವರಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q6.

• ​English: Distinguish between a Fast Breeder Reactor (FBR) and a thermal nuclear reactor. In the context of first indigenously developed prototype FBR at Kalpakkam, explain the term 'criticality'. What are its implications for clean energy future of our country? (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (Fast Breeder Reactor - FBR) ಮತ್ತು ಥರ್ಮಲ್ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಕಲ್ಪಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಮೂಲಮಾದರಿ (ಪ್ರೋಟೋಟೈಪ್) ಎಫ್‌ಬಿಆರ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 'ಕ್ರಿಟಿಕಾಲಿಟಿ' (Criticality) ಪದವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು? (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q7.

• ​English: Discuss how the contradiction between 'rapid infrastructure development' and 'disaster-risk reduction' in ecologically-sensitive areas of India can be managed, with suitable examples. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 'ತ್ವರಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಮತ್ತು 'ವಿಪತ್ತು-ಅಪಾಯ ಕಡಿತ' ನಡುವಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q8.

• ​English: Discuss the aim and goals of Kunming-Montreal global biodiversity framework. Mention India's commitments and initiatives to achieve the goals and targets of this framework giving suitable examples. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework) ಗುರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q9.

• ​English: Explain how fake news and disinformation pose threat to Internal Security and Public Order in Indian context? In this regard, discuss salient features of amendments in respect of Information Technology (Intermediatory Guidelines and Digital Media Ethics Code) Rules 2021. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರವು ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಎಥಿಕ್ಸ್ ಕೋಡ್) ನಿಯಮಗಳು 2021 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q10.

• ​English: Ladakh is strategically located between China and Pakistan. As a measure to win hearts and minds of locals, discuss the Border Area Development Programmes (BADP) by the Central Government and civic actions by the Army. Also discuss demand of promulgation of provision of the Sixth Schedule of constitution for Ladakh. (Answer in 150 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಲಡಾಖ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರ ಮನಗೆಲ್ಲುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು (BADP) ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ನಾಗರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು (Civic Actions) ಚರ್ಚಿಸಿ. ಲಡಾಖ್‌ಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಆರನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಚರ್ಚಿಸಿ. (150 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q11.

• ​English: Explain the key challenges for India's energy security. What measures do you suggest for ensuring energy security along with economic growth and sustainability? (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀವು ಯಾವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತೀರಿ? (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q12.

• ​English: How are startups in India promoting entrepreneurship, innovation and employment? Discuss the global and domestic challenges in their working and suggest suitable measures to overcome these challenges. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿವೆ? ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಆ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q13.

• ​English: How Indian agriculture has been transformed from food scarcity to food surplus level? Explain the various government policies implemented for diversification of Indian agriculture. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಆಹಾರ-ಮಿಗತೆ (food surplus) ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ? ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q14.

• ​English: Discuss the different types of subsidies and supports provided by the Government of India to agricultural sector. Examine the related issues pertaining to Agreement on Agriculture of World Trade Organisation (WTO). (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTO) ಕೃಷಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (AoA) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q15.

• ​English: Mention salient features of 'Mission Drishti'. Discuss the imaging techniques used in the satellite launched on 3rd May 2026. Why it is being considered world's first satellite of its kind? (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: 'ಮಿಷನ್ ದೃಷ್ಟಿ'ಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ. 2026ರ ಮೇ 3 ರಂದು ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಮಾದರಿಯ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹ ಎಂದು ಏಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ? (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q16.

• ​English: What is agentic Artificial Intelligence (AI)? Explain its working. Describe its applications with suitable examples. Discuss the advantages, risks and challenges associated with agentic AI systems. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಏಜೆಂಟಿಕ್ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (Agentic AI) ಎಂದರೇನು? ಅದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಏಜೆಂಟಿಕ್ ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು, ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q17.

• ​English: What are the challenges to solid waste management in India? Discuss the governmental policy framework on solid waste management. Discuss the success/failure cases of Delhi and Indore cities highlighting the salient feature of their solid waste management initiatives. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸವಾಲುಗಳೇನು? ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್ ನಗರಗಳ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾ ಅವುಗಳ ಯಶಸ್ಸು/ವೈಫಲ್ಯದ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q18.

• ​English: “Community participation is the cornerstone of effective disaster management”. Analyse this statement with suitable examples from India. Also discuss the challenges to community participation and measures to strengthen it. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: "ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ". ಭಾರತದ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಚರ್ಚಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q19.

• ​English: Separatist movements have been one of the major factors contributing to militancy and instability in Jammu & Kashmir (J & K). Bring out actions taken by the Government to bring J & K into national mainstream. Discuss pre and post abrogation status of Articles 370 and 35A. Also bring out positive impacts of abrogation of both articles in mainstreaming the state. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ (J&K) ಉಗ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. 370 ಮತ್ತು 35A ವಿಧಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ಹಾಗೂ ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಿಗಳ ರದ್ದತಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

​Q20.

• ​English: Discuss counterfeit currency and money laundering as major sources of terror funding in India. State the actions being taken at International level to check these menaces. Highlight the role of Financial Action Task Force (FATF) and methods of compliance by its member states in preventing terror funding. (Answer in 250 words)

• ​ಕನ್ನಡ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ (ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ) ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿ. ಈ ಪಿಡುಗುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಆಕ್ಷನ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ (FATF) ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅನುಸರಣಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿರಿ. (250 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಇಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವ: (The list of the prominent Rigvedic rivers, their modern names, and their geographical significance)

 ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಇಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವ:

(The list of the prominent Rigvedic rivers, their modern names, and their geographical significance) 

 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ 10ನೇ ಮಂಡಲದ 'ನದೀಸೂಕ್ತ'ದಲ್ಲಿ) ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ನದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಇಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವ:

ಋಗ್ವೇದಿಕ ಹೆಸರು	ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಸರು	ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ & ಪ್ರಸ್ತುತತೆ
ಸಿಂಧು	ಇಂಡಸ್ (Indus)	ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ನದಿ. ಇದು ಇಡೀ ಸಪ್ತಸಿಂಧು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಸರಸ್ವತಿ	ಘಗ್ಗರ್-ಹಾಕ್ರಾ (ಭಾವಿಸಲಾದ)	ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ನದಿ ('ನದೀತಮೇ', 'ದೇವೀತಮೇ'). ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ನದಿ.
ವಿತಸ್ತಾ	ಝೇಲಂ (Jhelum)	ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ.
ಅಸಿಕ್ನೀ	ಚೀನಾಬ್ (Chenab)	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಸಿಂಧು ನದಿಯ ಉಪನದಿ.
ಪರುಷ್ಣೀ	ರಾವಿ (Ravi)	ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ದಶರಾಜ್ಞ ಯುದ್ಧ' (ಹತ್ತು ರಾಜರ ಯುದ್ಧ) ನಡೆದದ್ದು ಈ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲೇ.
ವಿಪಾಶ್	ಬಿಯಾಸ್ (Beas)	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ.
ಶುತುದ್ರಿ	ಸಟ್ಲೆಜ್ (Sutlej)	ಸಿಂಧು ನದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವದ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಉಪನದಿ.
ದೃಷದ್ವತಿ	ಚೌತಾಂಗ್ (Chautang)	ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ನದಿ; ವೈದಿಕ ಯಾಗ-ಹೋಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ.
ಕುಭಾ	ಕಾಬುಲ್ (Kabul)	ಇಂದಿನ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ (ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ).
ಗಂಗಾ & ಯಮುನಾ	ಗಂಗಾ & ಯಮುನಾ	ಋಗ್ವೇದದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದು, ವೈದಿಕ ಜನರು ಪೂರ್ವದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ

• ಸಪ್ತಸಿಂಧು ಪ್ರದೇಶ: ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದ ಆರ್ಯರ ಕೇಂದ್ರ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು 'ಸಪ್ತಸಿಂಧು' (ಏಳು ನದಿಗಳ ನಾಡು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದಿನ ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
• ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಈ ನದಿಗಳ ಫಲವತ್ತಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಕೃಷಿ, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವು.
• ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಂಕೇತ: ನದಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವು ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಾಯವ್ಯದಿಂದ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ/ಪಂಜಾಬ್) ಕ್ರಮೇಣ ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಚಲಿಸಿದ್ದನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.